Làn sóng tăng lãi suất toàn cầu lan rộng, lãi suất dài hạn của Nhật Bản tăng liên tiếp

2026-08-18

Áp lực tăng trên toàn cầu

Lãi suất đang tăng theo hiệu ứng lan truyền trên toàn thế giới. Giá dầu tiếp tục tăng do lo ngại về tình hình Trung Đông, khiến áp lực lạm phát vẫn còn. Bên cạnh đó, những bất ổn tài khóa tại các quốc gia và khu vực, cùng việc các công ty AI phát hành lượng lớn trái phiếu doanh nghiệp, cũng gây sức ép lên thị trường trái phiếu.

Trên thị trường trái phiếu Nhật Bản ngày 18, lợi suất trái phiếu chính phủ mới phát hành kỳ hạn 10 năm có lúc tăng lên 2,945%. Mức này tăng 0,025 điểm phần trăm so với ngày trước đó, tiếp tục lập mức cao nhất trong 30 năm kể từ tháng 9 năm 1996. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm cũng tăng 0,085 điểm phần trăm lên 4,155%, tiến gần mức cao kỷ lục 4,200% được ghi nhận hồi tháng 5.

Đằng sau đà tăng lãi suất là các yếu tố trong nước như dự báo Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đẩy nhanh việc tăng lãi suất và chính sách tài khóa mở rộng của chính quyền Sanae Takaichi, bên cạnh đà tăng của lãi suất dài hạn ở nước ngoài. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm ngày 17 đã vượt 5,3%, mức cao nhất trong 19 năm kể từ năm 2007. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm cũng ở mức 4,7%, tiến gần mức 4,8% hồi tháng 1 năm 2025. Tại châu Âu, lãi suất dài hạn của Pháp đã vượt 4%, đạt mức cao nhất trong 17 năm, trong khi lãi suất của Đức cũng ở mức 3,2%, cao nhất trong 15 năm.

Ba yếu tố thúc đẩy đà tăng

Ba động lực đang tác động đến đà tăng lãi suất trên toàn cầu gồm căng thẳng giữa Mỹ và Iran, những lo ngại về tài khóa và sự mở rộng của đầu tư liên quan đến AI. Mỹ và Iran không đạt tiến triển trong các cuộc thảo luận về thời hạn đàm phán 60 ngày được quy định trong bản ghi nhớ hướng tới chấm dứt giao tranh, đồng thời cũng không thể gia hạn thời hạn này. Hai bên gia tăng chỉ trích lẫn nhau, trong khi phía Iran cho biết có chủ trương tăng cường lập trường tấn công.

Sau diễn biến này, giá dầu tiếp tục trong xu hướng tăng, khiến áp lực lạm phát dẫn đến hoạt động bán trái phiếu. Về tài khóa, thâm hụt của Mỹ tiếp tục mở rộng. Thâm hụt tài khóa trong 10 tháng tính đến tháng 7 đã lên tới 1.798,8 tỷ USD, tương đương khoảng 290 nghìn tỷ yên, vượt mức của cả năm tài khóa trước. Ông Kenji Yamamoto, kinh tế trưởng phụ trách thị trường của Công ty Chứng khoán Daiwa, nhận định: 'Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tháng 11, khó có khả năng xuất hiện các cuộc thảo luận nhằm tăng cường kỷ luật tài khóa.'

Tại Pháp, trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 đang đến gần, đảng đối lập cực hữu Tập hợp Quốc gia do cựu lãnh đạo Marine Le Pen đứng đầu đang đề xuất chính sách tài khóa chủ động. Tình trạng hỗn loạn chính trị cũng trở nên rõ rệt, khi trong năm 2025, thủ tướng đã nộp đơn từ chức chỉ nửa ngày sau khi thành lập chính phủ. Một lãnh đạo công ty quản lý tài sản châu Âu chỉ ra rằng 'chính phủ không có đủ năng lực để kiểm soát thâm hụt'.

Bất ổn tài khóa và đầu tư AI

Đà bùng nổ đầu tư liên quan đến AI, chủ yếu tại Mỹ, cũng gây sức ép lên cung cầu trái phiếu. Các công ty công nghệ quy mô lớn đang tài trợ cho đầu tư trung tâm dữ liệu bằng việc phát hành lượng lớn trái phiếu doanh nghiệp. Trong tháng này, Alphabet đã quyết định phát hành 25 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp bằng đồng USD.

Xếp hạng tín nhiệm của các công ty công nghệ không thua kém chính phủ, làm gia tăng quan điểm cho rằng các trái phiếu mới có lợi suất cao sẽ hút vốn khỏi trái phiếu chính phủ. Ông Ed Al-Husayni của công ty quản lý tài sản Mỹ Columbia Threadneedle Investments cho biết sự cạnh tranh giữa trái phiếu chính phủ Mỹ và trái phiếu doanh nghiệp công nghệ đang đặc biệt gay gắt ở các trái phiếu có thời hạn còn lại từ 30 năm trở lên.

Thận trọng trước việc mua vào vội vàng

Quan điểm cho rằng AI sẽ thúc đẩy lạm phát cũng đang lan rộng. Trong 'Các ý kiến chính' tại cuộc họp quyết định chính sách tiền tệ tháng 7 được Ngân hàng Trung ương Nhật Bản công bố ngày 10, nhiều ý kiến đáng chú ý cho rằng nhu cầu toàn cầu liên quan đến AI và chính sách tài khóa mở rộng của các quốc gia có thể thúc đẩy nhu cầu, qua đó tiếp tục đẩy giá cả lên cao.

Xét riêng mặt bằng lãi suất, trái phiếu có vẻ hấp dẫn để đầu tư. Tuy nhiên, trong bối cảnh lãi suất tiếp tục nhích lên do nhiều yếu tố đan xen, ông Yohei Oizumi, trưởng bộ phận chứng khoán của Công ty Bảo hiểm Nhân thọ Fukoku, cho biết: 'Khó nắm bắt được yếu tố thúc đẩy lãi suất giảm, vì vậy hiện không cần phải vội mua vào'. Thị trường đang thể hiện tâm lý thận trọng.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.