Khoản lỗ chưa thực hiện của trái phiếu nội địa ở các công ty bảo hiểm nhân thọ lên 30 nghìn tỷ yên, đảo chiều so với lãi từ cổ phiếu khi lãi suất tăng

2026-08-17

Khoản lỗ chưa thực hiện đối với trái phiếu nội địa gia tăng

Trong cuộc khảo sát tài sản nắm giữ tại thời điểm cuối tháng 6 do Nikkei thực hiện đối với 14 công ty bảo hiểm nhân thọ lớn, 13 công ty trả lời cho biết khoản lỗ chưa thực hiện đối với trái phiếu nội địa đạt 30.8690 tỷ yên, tăng 60% so với một năm trước. Khoản lãi chưa thực hiện từ cổ phiếu nội địa là 30.0318 tỷ yên, tăng 48%.

Lãi suất tăng kéo theo ghi giảm

Đằng sau diễn biến này là lợi suất trái phiếu chính phủ tăng lên. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm, kênh đầu tư chính của các công ty bảo hiểm nhân thọ, ở mức khoảng 3,9% vào cuối tháng 6 năm 2026, tăng khoảng 2,7 điểm phần trăm so với cuối tháng 6 năm 2023, trước khi khoản lỗ chưa thực hiện phình to. Kể từ tháng 7, đà tăng vẫn tiếp diễn do kỳ vọng Ngân hàng Nhật Bản tăng lãi suất thêm và lo ngại về mở rộng tài khóa của chính phủ.

Các công ty bảo hiểm nhân thọ nắm giữ trái phiếu chính phủ kỳ hạn siêu dài để chuẩn bị cho việc chi trả bảo hiểm trong tương lai. Nếu nắm giữ đến ngày đáo hạn, khoản lỗ chưa thực hiện sẽ được xóa bỏ, nhưng nếu giá thị trường của trái phiếu thấp hơn giá mua hơn 50%, cần phải ghi nhận tổn thất giảm giá. Trong quý 4-6 năm 2026, Nippon Life Insurance ghi nhận khoảng 44 tỷ yên lỗ giảm giá, còn Meiji Yasuda Life Insurance ghi nhận 25,3 tỷ yên. Một phần các mã mua trong nửa cuối thập niên 2010, khi lãi suất còn thấp, hiện đã chạm ngưỡng ghi giảm do lãi suất tăng gần đây.

Gia tăng hủy hợp đồng và thu nhập đầu tư

Cũng có rủi ro buộc phải bán trước ngày đáo hạn. Các công ty bảo hiểm nhân thọ đang thực hiện chặt chẽ quản lý ALM, tức quản lý đồng bộ biến động thị trường của tài sản và nợ phải trả. Nếu thời hạn của tài sản và nợ phải trả khớp nhau, tác động sẽ hạn chế vì định giá thị trường của cả hai cùng giảm khi lãi suất tăng. Tuy nhiên, nếu kỳ hạn tài sản dài hơn nợ phải trả, giá trị tài sản ròng sẽ bị bào mòn, dẫn tới suy yếu sức khỏe tài chính. Nếu bán trái phiếu để rút ngắn kỳ hạn tài sản, khoản lỗ chưa thực hiện sẽ biến thành lỗ đã thực hiện.

Lo ngại lớn nhất là làn sóng hủy hợp đồng bảo hiểm quy mô lớn. Nếu việc chuyển sang các sản phẩm bảo hiểm hoặc quỹ đầu tư có lợi suất cao hơn tăng lên trong bối cảnh lãi suất tăng và giá cổ phiếu đi lên, các công ty sẽ phải bán tài sản để chi trả tiền hoàn lại khi hủy hợp đồng. Trong quý 4-6 năm 2026, tỷ lệ hủy hợp đồng tăng ở một số công ty, trong đó tỷ lệ mất hiệu lực do hủy hợp đồng của Sony Life Insurance là 1,4%, tăng 0,2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, do đồng yên mất giá nhanh, việc hủy bảo hiểm bằng ngoại tệ gia tăng, còn T&D Financial Life Insurance, công ty mạnh về bán bảo hiểm qua ngân hàng, cũng xấu đi xuống 1,56%, giảm 0,88 điểm phần trăm. Ông Yoshihiko Hayakawa, giám đốc tài chính của Sony Financial Group, cho biết việc theo dõi xu hướng hủy hợp đồng hiện cần thiết hơn bao giờ hết.

Trong khi đó, lợi nhuận quý 4-6 năm 2026 nhìn chung vẫn vững. Lợi nhuận cơ bản trên cơ sở công ty đơn lẻ của 14 công ty lớn đạt tổng cộng 951,8 tỷ yên, tăng 37% so với cùng kỳ năm trước. Trong số 14 công ty, 12 công ty tăng lợi nhuận. Lãi suất tăng giúp thu nhập lãi từ trái phiếu nắm giữ tăng lên, đồng thời thu nhập cổ tức từ cổ phiếu cũng tăng.

Các công ty đang đẩy mạnh cơ cấu lại sang trái phiếu lợi suất cao hơn để nâng thu nhập đầu tư. Các công ty bảo hiểm nhân thọ lớn, với lượng nắm giữ cổ phiếu lớn, dễ bù đắp khoản lỗ bán trái phiếu lợi suất thấp bằng lãi bán cổ phiếu, nhưng ở nhóm trung bình trở xuống, nhiều công ty gần như không nắm giữ cổ phiếu. Chênh lệch về năng lực đầu tư có thể làm nới rộng khoảng cách lợi nhuận trong thời gian tới.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.