Ý tưởng JPX mua lại Nasdaq vẫn cho thấy những rào cản thể chế còn tồn tại

2026-08-14

Ý tưởng thị trường chung Nhật-Mỹ

Ngay sau khi TSE và OSE sáp nhập vào năm 2013, Japan Exchange Group (JPX) đã nghiêm túc xem xét việc mua lại Nasdaq của Mỹ. Ông Atsushi Saito, khi đó là giám đốc điều hành cao nhất (CEO) của tập đoàn, cũng đã thông báo kế hoạch này với ông Ryutaro Hatanaka, lúc đó là Cục trưởng Cục Dịch vụ Tài chính, nhưng dự định đã đổ vỡ trước khi có đề xuất chính thức.

Mục tiêu là xây dựng một cơ chế giúp nhà đầu tư Nhật Bản dễ dàng mua bán các cổ phiếu công nghệ của Mỹ. Nasdaq và TSE từng hình dung một thị trường mới chung Nhật-Mỹ, trong đó hai bên góp 100 mã cổ phiếu chủ chốt, nhưng qua thẩm định của một công ty tư vấn Mỹ, kết luận rằng 'sở giao dịch chứng khoán không thể vượt qua biên giới quốc gia'.

Kỷ nguyên giao dịch trên điện thoại thông minh

Ông Saito khi đó từng nói rằng 'rồi sẽ đến thời kỳ nhà đầu tư có thể mua bán mọi mã cổ phiếu trên thế giới ngay trên màn hình điện thoại thông minh trong tay'. Dự báo này đã trở nên thực tế sớm hơn dự kiến. Ngay cả khi các sở giao dịch không vội mua lại thị trường ở nước ngoài, môi trường để thu hút nhà đầu tư toàn cầu thông qua việc kéo dài thời gian giao dịch đang dần hình thành.

Nasdaq và Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) sẽ kéo dài thời gian giao dịch lên 23 giờ mỗi ngày từ ngày 6 tháng 12. Mục tiêu là lôi kéo nhà đầu tư châu Á, nơi có múi giờ ngược với ban ngày, đặc biệt là nhà đầu tư Nhật Bản, vào cổ phiếu Mỹ. Cổ phiếu Mỹ, với tâm điểm là Big Tech, cũng là một phần sức mạnh mềm của Mỹ hấp dẫn nhà đầu tư cá nhân Nhật Bản.

Giới hạn của việc kéo dài giờ giao dịch

Tại Nhật Bản, có ý kiến cho rằng cần kéo dài đáng kể thời gian giao dịch cổ phiếu riêng lẻ. Tranh luận tương tự cũng đã nhiều lần được nhắc lại trong quá khứ, chủ yếu trong giới môi giới chứng khoán trực tuyến. Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc đã công bố kế hoạch mở rộng thời gian giao dịch từ 9 giờ sáng đến 3 giờ 30 chiều lên 12 giờ, trong khi tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong, việc bãi bỏ giờ nghỉ trưa và đưa giao dịch ban đêm vào vận hành cũng đang được thảo luận.

Tuy vậy, kéo dài thời gian giao dịch cổ phiếu riêng lẻ cũng đi kèm gánh nặng. Khác với hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán hay quỹ hoán đổi danh mục (ETF), cổ phiếu riêng lẻ chính là bản thân doanh nghiệp niêm yết. 3.700 công ty niêm yết có thể sẽ bị cuốn vào việc công bố thông tin kịp thời và đáp ứng nhà đầu tư, dẫn tới khả năng gia tăng khối lượng công việc. Cần xem xét thận trọng liệu mức tăng giao dịch có tương xứng với chi phí hay không.

Hơn nữa, nếu chỉ kéo dài thời gian giao dịch mà không nâng cao giá trị doanh nghiệp hay sức hấp dẫn đầu tư, giao dịch có thể chỉ bị dàn mỏng trên diện rộng. Điều Tokyo Stock Exchange và các doanh nghiệp niêm yết nên làm hơn là xem xét lại chế độ cổ phiếu đơn vị đặc thù của Nhật Bản, theo đó chỉ có thể giao dịch theo lô 100 cổ phiếu. Nếu môi trường mua từ 1 cổ phiếu như ở Mỹ được mở rộng, nguy cơ nhà đầu tư, nhất là giới trẻ, rời bỏ cổ phiếu Nhật cũng sẽ tăng lên.

Ông Saito từng nêu ra cái gọi là 'luận thuyết chợ rau của sở giao dịch'. Theo quan điểm này, khách hàng của sở giao dịch là nhà đầu tư chứ không phải doanh nghiệp niêm yết, và điều cần thiết là nâng cao chủng loại cũng như chất lượng hàng hóa, tức các công ty, được bày bán. TSE, nơi chế độ cổ phiếu đơn vị vẫn tồn tại, giống một nhà bán buôn bán rau theo lô 100 hơn là một cửa hàng rau bán lẻ từng củ. Nếu Nasdaq, nơi bày bán cả những loại rau ngoại có thể mua từ 1 đơn vị, xuất hiện ở đó, thì việc cần sửa đổi là điều hiển nhiên.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.