Dấu hiệu mua lại trái phiếu siêu dài hạn, megabank và công ty bảo hiểm nhân thọ lớn vào cuộc

2026-08-13

Tiền ngân hàng hiếm thấy

Trên thị trường trái phiếu siêu dài hạn của Nhật Bản, đà tăng lợi suất đang chững lại. Khi lợi suất trái phiếu 30 năm phát hành mới giảm về quanh 4%, các megabank bắt đầu cân nhắc mua vào, và động thái tương tự cũng đang lan sang các công ty bảo hiểm nhân thọ lớn.

'Lợi suất 4% đối với trái phiếu 30 năm là mức hấp dẫn', một lãnh đạo của một megabank nói vào đầu tháng 8. Ông cho rằng lợi suất vẫn còn dư địa tăng sau tuần kế tiếp đợt can thiệp phối hợp giữa Nhật Bản và Mỹ, nhưng vẫn đủ hấp dẫn để đầu tư. Từ các ngân hàng lớn khác cũng xuất hiện những tín hiệu cho thấy họ bắt đầu mua trái phiếu 30 năm.

Việc các ngân hàng lớn mua trái phiếu siêu dài hạn là điều hiếm thấy. Trong giai đoạn lợi suất đi lên, rủi ro lỗ định giá tăng mạnh nên họ từ lâu tránh xa loại tài sản này. Do phải nắm giữ các khoản nợ ngắn như tiền gửi và cũng có kênh sử dụng vốn là cho vay, thời kỳ bình thường hóa chính sách tiền tệ của BoJ đã chứng kiến kỳ hạn trái phiếu chính phủ mà họ nắm giữ được rút ngắn dần. Hiện lượng nắm giữ gần như không còn.

Đà tăng chững lại

Dù vậy, việc họ bắt đầu mua có liên quan đến thực tế đà tăng của trái phiếu siêu dài hạn đã chậm lại. Lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm phát hành mới từng chạm 2,875%, và thị trường đang chú ý đến khả năng thử vùng 3%. Trái phiếu kỳ hạn trung, vốn dễ phản ánh kỳ vọng BoJ tăng lãi suất, cũng tăng rõ rệt; ngày 13, lợi suất trái phiếu 5 năm phát hành mới lập đỉnh lịch sử ở 2,125%, còn lợi suất trái phiếu 2 năm phát hành mới lên 1,645%, mức cao nhất kể từ tháng 5/1995, tức khoảng 31 năm.

Ngược lại, lợi suất trái phiếu 30 năm phát hành mới từng giảm xuống vùng 3,8% sau khi hai chính phủ Nhật - Mỹ can thiệp ngoại hối phối hợp. Hiện lợi suất đã quay lại vùng 4%, nhưng so với các đỉnh gần nhất vào giữa tháng 5 và đầu tháng 7, tốc độ đi lên đã chậm hơn. Trong tháng 7, Bộ trưởng Tài chính Katsunobu Katayama nói muốn thúc đẩy mở rộng đầu tư của các quỹ hưu trí, bao gồm cả GPIF, vào tài sản tài chính của Nhật Bản; từ kỳ vọng đầu tư trong nước tăng lên, trái phiếu chính phủ được mua vào và lợi suất trái phiếu siêu dài hạn tạm thời giảm.

Tài sản quản lý của GPIF vào khoảng 300 nghìn tỷ yen. Trên thị trường, có ước tính rằng chỉ cần điều chỉnh 5% cơ cấu phân bổ tài sản cũng có thể làm dịch chuyển lượng vốn khoảng 15 nghìn tỷ yen. Một số lãnh đạo định chế tài chính cho rằng quy mô này có thể vượt xa mức can thiệp ngoại hối được cho là 5 nghìn tỷ yen mỗi lần.

Quan tâm lan sang bảo hiểm nhân thọ

Có quan điểm cho rằng còn quá sớm để nói tiền của ngân hàng sẽ chảy mạnh vào thị trường trái phiếu siêu dài hạn. Khi trao đổi với các ngân hàng lớn, có thể thấy rõ sự chia tách giữa phe tích cực và phe thận trọng. Một lãnh đạo ngân hàng lớn khác nói hoạt động ngân hàng vốn tập trung đến kỳ hạn trung, còn trái phiếu 30 năm cần được đánh giá rất thận trọng. Trong khi huy động tiền gửi đã chạm trần, nhu cầu cho vay doanh nghiệp trong nước vẫn còn, nên cũng chưa phải lúc các ngân hàng đồng loạt chuyển sang đầu tư trái phiếu chính phủ.

Dù vậy, việc cái tên megabank xuất hiện tại thị trường vốn lâu nay do các công ty bảo hiểm nhân thọ, quỹ hưu trí và nhà đầu tư nước ngoài chi phối vẫn mang ý nghĩa lớn, vì nó có thể kéo theo nhu cầu mua của các công ty bảo hiểm nhân thọ và quỹ hưu trí. Tại Sumitomo Life Insurance, việc tăng thêm trái phiếu siêu dài hạn để chuẩn bị cho quy định vốn mới từ năm tài khóa 2025 đã hoàn tất một vòng, nhưng khoảng một nửa nguồn vốn mới phát sinh từ doanh số tăng của bảo hiểm tiết kiệm bằng yen sẽ được phân bổ vào trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Ông Izumi Tadakazu, giám đốc lập kế hoạch đầu tư, cho biết với trái phiếu 30 năm, nếu lợi suất quanh mức 4% cho thấy niềm tin vào tài khóa được duy trì và BoJ không bị tụt lại sau đường cong chính sách, thì sẽ dễ mua hơn.

Có thể trở thành chất xúc tác cho ổn định thị trường

Những động thái này có thể trở thành chất xúc tác ổn định cho thị trường trái phiếu siêu dài hạn. Nếu kỳ vọng BoJ tăng lãi suất mạnh lên, trái phiếu 2 năm và 5 năm vẫn sẽ chịu áp lực tăng lợi suất, nhưng ở trái phiếu 20 năm và 30 năm, mức lợi suất cao đang dần bước vào giai đoạn thu hút bên mua. Nếu các công ty bảo hiểm nhân thọ nhìn theo động thái của các ngân hàng lớn rồi quay lại tăng mua, dư địa làm dịu biến động do nhà đầu tư nước ngoài dẫn dắt sẽ rộng hơn.

Tác động không chỉ dừng ở thị trường trái phiếu. Chênh lệch lãi suất Nhật - Mỹ vẫn còn lớn, nhưng nếu GPIF, các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm nhân thọ tăng phân bổ vào tài sản trong nước, điều đó có thể giúp giảm áp lực bán yen. Dẫu vậy, sự cảnh giác với chính sách tài khóa mở rộng của chính quyền Sanae Takaichi vẫn còn, và nếu xu hướng phát hành trái phiếu thay đổi, lợi suất trái phiếu dài hạn có thể tăng trở lại. Ngay cả khi có thêm một người mua mới là ngân hàng, điều kiện nền tảng vẫn là niềm tin vào tài khóa được duy trì.

Kể từ thập niên 2010, các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản đã tăng đầu tư vào trái phiếu nước ngoài nhờ lãi suất siêu thấp. Nếu thị trường trái phiếu siêu dài hạn, vốn dễ biến động theo mua bán của khối ngoại, ổn định hơn nhờ dòng tiền ngân hàng, điều đó cũng có thể trở thành một điểm khởi đầu để vốn dài hạn quay lại Nhật Bản.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.