Australia khởi động dự án đất hiếm mới, thiết lập mô hình tích hợp từ khai thác đến tinh chế

2026-08-11

Dự án Nolans khởi động

Một dự án đất hiếm quy mô lớn mới đã bắt đầu vận hành ở miền trung Australia. Mục tiêu là hoàn tất toàn bộ quy trình từ khai thác đến tách chiết và tinh chế trong nước, qua đó xây dựng chuỗi cung ứng cho Mỹ, châu Âu và châu Á. Động thái này nhằm đối trọng với Trung Quốc, quốc gia đang nắm vị thế áp đảo trên thị trường.

Tháng 7 tại Lãnh thổ Bắc, công ty tài nguyên Arafura Rare Earths đã bắt đầu dự án 'Nolans Project', kết hợp phát triển mỏ, khai thác và tinh chế trong một chuỗi thống nhất. Dự án nằm trên vùng đất đỏ cách Alice Springs khoảng 2 giờ lái xe, từng là khu chăn thả của người bản địa Aboriginal.

Ông Stewart Forrest, phụ trách hiện trường, vừa trải bản vẽ phối cảnh lên nắp ca-pô một chiếc xe dẫn động bốn bánh, vừa cầm mẫu quặng đã khai thác và nói rằng 'mất 18 năm để đi đến đây'. Sản phẩm được sản xuất tại Nolans là oxit neodymium-praseodymium (NdPr), nguyên liệu chính cho nam châm hiệu suất cao có lực từ mạnh.

Tâm điểm tái cấu trúc chuỗi cung ứng

Theo khảo sát của Arafura, trữ lượng NdPr tại Nolans thuộc nhóm lớn nhất thế giới, có khả năng đáp ứng 5% nguồn cung toàn cầu. Tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Australia năm 2025, dự án này được chỉ định là dự án ưu tiên và hai chính phủ đã bắt đầu hỗ trợ về tài chính.

Trong tháng 9, công ty sẽ khởi công xây dựng nhà máy tinh chế và dự kiến vận hành vào năm 2029. Kế hoạch sản xuất là 4.440 tấn mỗi năm, tương đương khoảng 5,5 triệu bộ nam châm vĩnh cửu dùng cho động cơ xe điện (EV).

Nhu cầu cũng rất mạnh. Theo Arafura, công ty đã ký các thỏa thuận bao tiêu sau khi dự án đi vào hoạt động với Hyundai Motor, Siemens Gamesa Renewable Energy và nhà kinh doanh khoáng sản Mỹ Traxys.

Lo ngại về phụ thuộc vào Trung Quốc

Ngành sản xuất toàn cầu từ lâu đã bị chi phối bởi chính sách cung ứng của Trung Quốc. Tháng 11 năm 2025, chính phủ Trung Quốc đã phản ứng trước phát biểu tại Quốc hội của Thủ tướng Sanae Takaichi về vấn đề Đài Loan và áp hạn chế xuất khẩu sang Nhật Bản đối với các sản phẩm lưỡng dụng, bao gồm cả đất hiếm. Đến tháng 6 năm 2026, nước này đã mở rộng phạm vi doanh nghiệp bị hạn chế.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sản lượng khai thác quặng đất hiếm của Trung Quốc chiếm khoảng 60% thế giới trong năm 2024. Myanmar, xếp thứ hai, trên thực tế cũng do các công ty Trung Quốc đảm trách phần lớn hoạt động, đưa tổng thị phần lên gần 80%. Trung Quốc đã xây dựng được chuỗi khép kín trong nước từ khai thác đến luyện kim, và thị phần đất hiếm cho nam châm của nước này vượt 90%.

Từ những năm 1980, Trung Quốc đã coi đất hiếm là vật tư chiến lược và phát triển ngành mỏ cùng các ngành liên quan như một chính sách quốc gia. Đặng Tiểu Bình được cho là từng nói rằng 'Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có đất hiếm'.

Các nước phương Tây đang đẩy nhanh việc đa dạng hóa nguồn cung để giảm rủi ro đối với an ninh kinh tế. Tháng 2, chính phủ Mỹ đã nêu chủ trương friend-shoring, chuyển chuỗi cung ứng các nguồn lực quan trọng, trong đó có đất hiếm, sang các nước đồng minh và thân thiện.

Australia giữ vai trò trung tâm trong xu hướng này. Dù trữ lượng không bằng Trung Quốc, nước này vẫn đứng thứ ba thế giới sau Brazil. Chính phủ cũng đang hậu thuẫn phát triển, rà soát lại quy trình thẩm định vốn tách riêng giữa liên bang và bang, và từ tháng 4 đã chuyển sang cơ chế để chính quyền bang thẩm định tập trung trên cơ sở một bộ tiêu chuẩn môi trường thống nhất. Bộ trưởng Tài nguyên và Năng lượng Lãnh thổ Bắc Gerald Murray cho rằng lợi thế của Australia là gần châu Á, bao gồm cả Nhật Bản, và có thể kết nối từ Darwin đến Singapore chỉ trong 4 giờ bay.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.