Trước bất ổn ở eo biển Hormuz, Trung Quốc mở rộng đầu tư vào than hóa chất

2026-08-09

Ưu tiên an ninh năng lượng

Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy mở rộng ngành than hóa chất, lĩnh vực sản xuất nhựa và các sản phẩm khác từ than đá. Trong bối cảnh đối đầu giữa Mỹ và Iran khiến triển vọng lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz trở nên khó đoán, Bắc Kinh muốn tận dụng than đá trong nước để nâng cao an ninh năng lượng. Theo truyền thông Trung Quốc, quy mô các dự án liên quan đã vượt 600 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 14 nghìn tỷ yên.

Trung Quốc từng đi theo quỹ đạo giống Nhật Bản, quốc gia trước đây cũng sản xuất khí đốt đô thị và hóa chất từ than đá. Tuy nhiên, trong khi Nhật Bản chuyển nguyên liệu sang dầu mỏ và khí thiên nhiên hóa lỏng để đáp ứng yêu cầu môi trường, Trung Quốc tiếp tục phát triển công nghệ than đá. Dù Chủ tịch Tập Cận Bình đặt mục tiêu đạt đỉnh phát thải CO2 trước năm 2030, nước này vẫn duy trì sự phụ thuộc vào than song song với việc mở rộng điện mặt trời và điện gió.

Dự án quy mô hàng đầu thế giới ở sa mạc Mu Us

Tại sa mạc Mu Us ở miền nội địa Trung Quốc, doanh nghiệp nhà nước tỉnh Thiểm Tây là Tập đoàn Hóa công và Than Thiểm Tây đang xây dựng một tổ hợp than hóa chất thuộc hàng lớn nhất thế giới. Than được phản ứng ở nhiệt độ cao với oxy và hơi nước để tạo khí tổng hợp, từ đó sản xuất hóa chất. Khi hoàn thành, tổng diện tích dự án vào khoảng 16 km2, tương đương 8 khu Tokyo Disney Resort. Lượng than tiêu thụ hằng năm dự kiến khoảng 30 triệu tấn, tương đương khoảng 30% lượng than dùng cho phát điện tại Nhật Bản. Tổng vốn đầu tư là 230 tỷ nhân dân tệ, và dự án dự kiến vận hành toàn phần vào cuối năm 2027.

Giai đoạn 1, với vốn đầu tư khoảng 50 tỷ nhân dân tệ, đã đi vào hoạt động và đang sản xuất nguyên liệu cho nhựa polyester. Đến tháng 6/2026, với khoản đầu tư khoảng 180 tỷ nhân dân tệ, việc xây dựng giai đoạn 2 đã bước vào giai đoạn triển khai mạnh. Ngoài các loại nhựa thông dụng như polyetylen, dự án còn dự kiến sản xuất vật liệu cho pin xe điện và tấm pin mặt trời.

Đầu tư mở rộng tại các vùng khai thác than

Tại thành phố Du Lâm, tỉnh Thiểm Tây, nằm ở rìa sa mạc Mu Us, doanh nghiệp nhà nước do chính quyền trung ương giám sát là Tập đoàn Đầu tư Năng lượng Quốc gia cũng đang xây dựng một tổ hợp than hóa chất. Một phần đã đi vào hoạt động, và từ tháng 9/2025 doanh nghiệp này bắt đầu xây dựng thêm các hạng mục sản xuất polyetylen và các sản phẩm khác với vốn đầu tư khoảng 80 tỷ nhân dân tệ. Khi vận hành toàn bộ, cơ sở này dự kiến sẽ tiêu thụ hơn 10 triệu tấn than mỗi năm.

Theo một tạp chí chuyên ngành hóa chất của Trung Quốc, ngoài Thiểm Tây, các công trình cũng đang được triển khai tại các vùng khai thác than ở Tân Cương, Nội Mông và Ninh Hạ. Tổng vốn đầu tư cho các nhà máy đang xây dựng hoặc đã nhận được giấy phép của cơ quan chức năng để bước vào giai đoạn chuẩn bị xây dựng đã vượt 600 tỷ nhân dân tệ.

Thay thế dầu thô và khả năng sinh lời là trọng tâm

Việc chính phủ Trung Quốc tăng cường than hóa chất nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu dầu thô. Trong lúc rủi ro thông thương qua eo biển Hormuz được chú ý, Mỹ cũng đã tấn công Venezuela ở Nam Mỹ, một nguồn cung dầu thô của Trung Quốc. Tỷ lệ phụ thuộc vào nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc đã lên tới khoảng 70%.

Trong một báo cáo cuối tháng 7, Chứng khoán Vạn Lý Trường Thành cho rằng nếu giá dầu duy trì ở mức cao do xung đột địa chính trị giữa Mỹ và Iran cùng rủi ro thông thương tại eo biển Hormuz, điều đó sẽ gián tiếp hỗ trợ ngành than. Phó chủ tịch Tập đoàn Hóa dầu Trung Quốc Triệu Đông cũng cho biết vào cuối tháng 3 rằng các doanh nghiệp than hóa chất đang vận hành hết công suất và đã hoãn các đợt bảo dưỡng quy mô lớn.

Vào năm 2021, khi thăm tỉnh Sơn Đông, nơi có nguồn tài nguyên dồi dào như dầu mỏ và than đá, ông Tập nói rằng Trung Quốc, với tư cách là một cường quốc sản xuất, phải tự bảo đảm nguồn cung năng lượng của mình bằng chính nỗ lực của bản thân. Cũng trong năm đó, khi tới thành phố Du Lâm, ông nói ngành than hóa chất có tiềm năng lớn.

Theo truyền thông Trung Quốc, quy mô thị trường than hóa chất năm 2025 ước tính đạt 1,33 nghìn tỷ nhân dân tệ và dự kiến sẽ tăng lên 1,75 nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2032, tương đương tăng 30% so với năm 2025. Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cho rằng nếu giá dầu giảm xuống dưới một mức nhất định, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ chịu áp lực giảm đáng kể.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.