Rà soát trái phiếu chính phủ dành cho cá nhân, phương án giảm thuế thừa kế trở thành trọng tâm cải cách cuối năm

2026-08-02

Bộ Tài chính Nhật Bản sẽ tổng hợp phương án cụ thể để rà soát đặc tính sản phẩm của trái phiếu chính phủ dành cho cá nhân trong năm 2026. Các đảng cầm quyền và đối lập cũng đã đưa ra biện pháp giảm thuế thừa kế, và vấn đề này có thể trở thành một điểm tranh luận trong cải cách thuế cuối năm. Một mặt, có kỳ vọng chính sách sẽ góp phần nâng quy mô tài sản tài chính của các hộ gia đình; mặt khác, những chỉ trích cho rằng chính sách có thể khiến đầu tư tập trung vào một số kênh và tạo ra ưu đãi thuế thiếu công bằng vẫn còn mạnh.

Tìm kiếm biện pháp thúc đẩy mua trái phiếu

Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama tại cuộc họp báo ngày 14 tháng 7 cho biết đang xem xét các biện pháp thúc đẩy mua trái phiếu chính phủ dành cho cá nhân, đồng thời nói rằng đây có lẽ là lúc cần triển khai. Chính phủ có chủ trương đưa ra các biện pháp cụ thể ngay trong năm nay, trong khi tiếng nói yêu cầu mở rộng sở hữu trái phiếu của cá nhân đang gia tăng giữa các đảng cầm quyền và đối lập.

Đảng Dân chủ vì Nhân dân trong tháng 7 đã trình lên Thượng viện một dự luật bổ sung trái phiếu chính phủ vào diện áp dụng của Chương trình đầu tư miễn thuế cho các khoản đầu tư nhỏ, gọi tắt là NISA, đồng thời miễn thuế đối với tiền lãi, lợi nhuận từ bán tài sản và thuế thừa kế. Hiện trái phiếu chính phủ không thuộc diện áp dụng của NISA. Mục tiêu của đề xuất là rà soát các sản phẩm thuộc diện áp dụng vốn đang tập trung vào những tài sản rủi ro như cổ phiếu và quỹ đầu tư, qua đó thúc đẩy đầu tư của người cao tuổi đang nắm giữ nhiều tiền gửi tiết kiệm. Ngày 18 tháng 6, nghị sĩ Hạ viện Kenji Nakanishi của Đảng Dân chủ Tự do cũng đề xuất giảm hoặc miễn thuế thừa kế đối với trái phiếu chính phủ dành cho cá nhân tại cuộc họp của liên minh nghị sĩ đảng về xây dựng Nhật Bản thành một trung tâm quản lý tài sản, đồng thời cho rằng chính sách này sẽ giúp việc nắm giữ trái phiếu qua nhiều thế hệ trở nên dễ dàng hơn.

Quan điểm thận trọng và vấn đề công bằng

Bối cảnh các đảng cầm quyền và đối lập yêu cầu ưu đãi thuế là dư địa lớn để thu hút nguồn vốn hộ gia đình vào trái phiếu chính phủ. Theo thống kê luân chuyển vốn của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, tỷ lệ trái phiếu chính phủ do các hộ gia đình nắm giữ trong tổng dư nợ phát hành chỉ ở mức 1,7% tính đến tháng 3 năm 2026. Trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất chính sách và tiếp tục giảm quy mô mua trái phiếu chính phủ khi rút khỏi chính sách nới lỏng quy mô chưa từng có, việc tạo ra kênh tiếp nhận vốn mới đã trở thành một thách thức.

Tuy nhiên, việc hiện thực hóa chính sách vẫn còn nhiều vấn đề. Chủ tịch Hiệp hội Các công ty chứng khoán Nhật Bản Takashi Hibino tại cuộc họp báo ngày 29 tháng 7 nói rằng cần xem xét thận trọng, trên cơ sở tính đến mục tiêu của NISA là chuyển tiền tiết kiệm sang đầu tư và đưa nguồn vốn tăng trưởng vào doanh nghiệp, qua đó bày tỏ sự dè dặt đối với việc đưa trái phiếu vào NISA. NISA hiện hành giảm thuế thu nhập và thuế cư trú đối với lợi nhuận từ bán cổ phiếu, quỹ đầu tư và cổ tức, nhưng không bao gồm thuế thừa kế. Có quan điểm cho rằng nếu chỉ trái phiếu chính phủ được ưu đãi, loại tài sản này sẽ dễ được lựa chọn hơn các sản phẩm khác.

Vấn đề công bằng cũng đặt ra nhiều điểm tranh luận. Đối với một gia đình có vợ hoặc chồng và hai người con, tài sản thừa kế sẽ thuộc diện chịu thuế thừa kế nếu vượt quá 48 triệu yên, trong khi người vợ hoặc chồng không phải chịu thuế nếu tài sản nằm trong phạm vi 160 triệu yên hoặc phần thừa kế theo pháp định. Trên thực tế, chỉ khoảng 10% số người để lại tài sản thừa kế thuộc diện chịu thuế thừa kế. Có quan điểm cho rằng nếu biện pháp giảm thuế được đưa vào áp dụng, lợi ích sẽ tập trung vào nhóm giàu có; một người trong ngành ngân hàng nhận định động lực nắm giữ trái phiếu chính phủ sẽ tăng đáng kể.

Một quan chức cấp cao của Bộ Tài chính Nhật Bản cũng nói rằng không tìm thấy lý do để chỉ ưu đãi thuế thừa kế cho trái phiếu chính phủ dành cho cá nhân. Một quan chức khác bày tỏ lo ngại về việc giảm thu ngân sách và dẫn số liệu thu thuế thừa kế đạt 3,8 nghìn tỷ yên trong năm tài khóa 2025, mức cao kỷ lục, trong bối cảnh giá tài sản tăng do lạm phát. Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản Katsuhiko Kato tại cuộc họp báo ngày 16 tháng 7 cũng chỉ ra rằng nếu dòng vốn chuyển từ tiền gửi ngân hàng sang trái phiếu chính phủ dành cho cá nhân diễn ra quá mức, nguồn cung vốn tăng trưởng có thể bị ảnh hưởng.

Trong các biện pháp đối phó với thuế thừa kế, bất động sản thường được cho là có lợi hơn chứng khoán, vốn về nguyên tắc được định giá theo giá thị trường, bởi bất động sản thường được tính theo mức thấp hơn giá giao dịch thực tế. Nghiên cứu viên trưởng Shungo Koreeda thuộc Viện Nghiên cứu Daiwa cho rằng nếu muốn điều chỉnh chênh lệch trong cách xử lý tài sản tài chính và bất động sản về thuế thừa kế, vẫn có dư địa để xem xét ưu đãi thuế thừa kế đối với toàn bộ tài sản thuộc diện NISA.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.