Lãi suất tăng thúc đẩy rà soát bảo hiểm nhân thọ, tiền hoàn lại khi hủy hợp đồng vượt 6 nghìn tỷ yên trong tháng 1-5

2026-07-29

Tiền hoàn lại khi hủy hợp đồng của bảo hiểm nhân thọ đang phình to.

Tiền hoàn lại, cao kỷ lục trong giai đoạn tháng 1-5

Theo Hiệp hội Bảo hiểm Nhân thọ Nhật Bản, tiền hoàn lại khi hủy hợp đồng của 41 công ty bảo hiểm nhân thọ trong nước đạt 6.190 tỷ yên trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 5, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức cao nhất cho cùng kỳ kể từ năm 2020, thời điểm dữ liệu có thể truy ngược. Từ tháng 9 năm 2025, con số này đã vượt 1 nghìn tỷ yên liên tiếp 9 tháng; nếu đà này tiếp diễn, tổng trong giai đoạn tháng 1-6 sẽ vượt 7 nghìn tỷ yên và nhiều khả năng cũng sẽ lập kỷ lục trong tính theo nửa năm.

Khách hàng chuyển tiền sang quỹ đầu tư

Đằng sau xu hướng này là việc lãi suất tăng. Các công ty bảo hiểm nhân thọ đang nâng lãi suất dự kiến của sản phẩm bảo hiểm sau khi lợi suất đầu tư trái phiếu chính phủ tăng lên. Sức hấp dẫn của các hợp đồng hiện hữu suy giảm tương đối, khiến làn sóng xem xét lại hợp đồng mạnh hơn.

Thông thường, việc chuyển sang hợp đồng mới có lãi suất dự kiến cao hơn là phổ biến, nhưng giá trị hợp đồng mới trong giai đoạn tháng 1-5 chỉ tăng 1,2% so với cùng kỳ năm trước, lên 26.924,9 tỷ yên, không theo kịp tốc độ tăng của tiền hoàn lại khi hủy hợp đồng. Một số trường hợp còn hủy hẳn hợp đồng bảo hiểm và chuyển tiền sang các sản phẩm tài chính khác như quỹ đầu tư hoặc trái phiếu doanh nghiệp.

Một phụ nữ ở độ tuổi 50 sống tại tỉnh Osaka cho biết đã hủy hợp đồng bảo hiểm hưu trí cá nhân mà bà tham gia trong vài năm và đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp của một công ty Mỹ. Bà nói rằng 'có rủi ro tỷ giá nhưng mức lãi 5% rất hấp dẫn và cũng hữu ích cho việc quản lý tiền dành cho tuổi già'.

Các công ty tăng tốc giữ chân hợp đồng

Về bản chất, bảo hiểm nhân thọ tập trung vào bảo vệ trước bệnh tật, chăm sóc dài hạn hay tử vong, tách biệt với vai trò của các sản phẩm đầu tư có rủi ro mất vốn. Tuy nhiên, hiện nay tỷ trọng các sản phẩm tiết kiệm kiêm chức năng tích lũy tài sản đang tăng lên, khiến chúng dễ bị cuốn vào cuộc cạnh tranh lợi suất.

Ông Takeshi Fukuda, đại diện Financial Standard ở Tokyo, quận Chiyoda, cho rằng ngày càng nhiều người tách bạch giữa bảo vệ và tiết kiệm, với bảo vệ dưới dạng hợp đồng thuần bảo hiểm và tiết kiệm được nắm giữ thông qua quỹ đầu tư. Theo Hiệp hội Quản lý Tài sản Nhật Bản, dòng vốn ròng vào các quỹ cổ phiếu chào bán công chúng, không gồm ETF, trong giai đoạn tháng 1-6 đạt 12.286,7 tỷ yên, tăng 52% so với cùng kỳ năm trước. Nhờ nhu cầu từ NISA mới, dòng tiền vẫn tiếp tục chảy vào các quỹ cổ phiếu đang diễn biến tích cực.

Các công ty bảo hiểm nhân thọ cũng đang triển khai biện pháp đối phó. Fukoku Mutual Life Insurance đang tăng cổ tức cho những khách hàng tham gia hợp đồng trước khi lãi suất dự kiến được nâng lên, nhấn mạnh tính công bằng trong gánh nặng của bên mua bảo hiểm. Tỷ lệ hủy và mất hiệu lực hợp đồng trong năm tài chính 2025 giảm còn 3,12%, từ mức 3,39% của năm trước.

Taiyo Life Insurance đang dần giảm tỷ trọng bán các sản phẩm dành cho quầy giao dịch ngân hàng, nơi dễ rơi vào cuộc cạnh tranh lợi suất, và bán các sản phẩm tiết kiệm cùng các sản phẩm khác qua kênh nhân viên bán hàng. Ông Masahiko Moriyama, chủ tịch công ty mẹ T&D Holdings, cho biết nhân viên bán hàng có tiếp xúc với khách hàng hàng ngày nên ít xảy ra các đợt hủy hợp đồng cực đoan thường thấy ở sản phẩm tiết kiệm.

Kiềm chế hủy hợp đồng là nhiệm vụ quan trọng trong quản trị. Để chuẩn bị cho các khoản chi trả bảo hiểm trong tương lai, các công ty bảo hiểm nhân thọ chủ yếu đầu tư vào trái phiếu chính phủ siêu dài hạn với kỳ hạn còn lại hơn 20 năm đến khi đáo hạn. Nếu số hợp đồng bị hủy tăng vượt dự tính, họ sẽ phải bán tài sản để chuyển thành tiền mặt nhằm chi trả tiền hoàn lại.

Khi lãi suất tăng, trái phiếu chính phủ siêu dài hạn vẫn trong trạng thái lỗ chưa thực hiện, thấp hơn giá trị sổ sách. Nếu lỗ bán ra trở thành hiện thực, lợi nhuận sẽ bị bào mòn và có thể thu hẹp không gian điều hành của doanh nghiệp. Việc nâng lãi suất dự kiến cũng có giới hạn, vì tồn tại rủi ro âm chênh lệch khi lợi suất đầu tư thấp hơn lãi suất dự kiến. Trong thập niên 1980, sau cuộc cạnh tranh lợi suất quá mức, đã có công ty bảo hiểm nhân thọ phá sản do khó khăn đầu tư sau khi bong bóng kinh tế vỡ.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.