Luật thủ đô phụ được thông qua, tiến trình hoàn thiện thể chế nhằm điều chỉnh tình trạng tập trung quá mức vào Tokyo

2026-07-24

Luật thủ đô phụ được thông qua, xây dựng chức năng thay thế cho vùng Tokyo

Tại phiên họp toàn thể Thượng viện ngày 24, luật thủ đô phụ, nhằm thay thế các chức năng hành chính và kinh tế của vùng Tokyo trong trường hợp xảy ra thảm họa lớn, đã được thông qua và trở thành luật. Chính phủ sẽ thúc đẩy thu hút doanh nghiệp tới các thành phố được chỉ định bằng các ưu đãi thuế và biện pháp khác, qua đó góp phần điều chỉnh tình trạng tập trung quyền lực vào Tokyo.

Kết quả bỏ phiếu là 123 thuận, 121 chống

Các nghị sĩ của Đảng Dân chủ Tự do, Đảng Duy Tân Nhật Bản, Team Mirai và các nghị sĩ độc lập đã bỏ phiếu thuận, trong khi Đảng Dân chủ Lập hiến Nhật Bản, Đảng Dân chủ Nhân dân Nhật Bản và các đảng khác bỏ phiếu chống. Trong tổng số 244 phiếu, có 123 phiếu thuận và 121 phiếu chống. Luật thủ đô phụ là dự luật do LDP và Đảng Duy Tân cùng đệ trình, quy định các điều kiện như hệ thống hành chính địa phương cần thiết. Đảng Duy Tân trước thời điểm kết thúc kỳ họp vào ngày 25 đã tìm cách thông qua dự luật trong kỳ họp Quốc hội lần này.

Thu hút doanh nghiệp và điều kiện chỉ định

Dự luật đặt trọng tâm vào 1. tăng cường năng lực cạnh tranh công nghiệp và hình thành trung tâm cho hoạt động kinh tế, 2. phát triển mạng lưới giao thông và hạ tầng đô thị, 3. xây dựng cơ sở cho các cơ quan nhà nước và pháp nhân đặc biệt. Dự luật cũng tính đến ưu đãi thuế đối với các doanh nghiệp chuyển trụ sở chính từ Tokyo. Osaka, Nagoya, Fukuoka và Sapporo là những địa phương đã bày tỏ quan tâm.

Việc ứng cử trở thành thủ đô phụ được thực hiện theo cơ chế các tỉnh, đô, đạo, phủ nộp đơn sau khi đã có nghị quyết của hội đồng địa phương, và thủ tướng sẽ chỉ định. Quyết định sẽ dựa trên vị trí của các cơ quan hành chính nhà nước, mức độ tập trung dân số và kinh tế, cũng như hệ thống hành chính địa phương. Việc lựa chọn thủ đô phụ có thể được tiến hành ngay cả trước khi xây dựng xong kế hoạch cơ bản cho việc thành lập.

Đối đầu quanh kế hoạch Tokyo đô

Trong quá trình thẩm tra dự luật ngày 24, vấn đề có nên tổ chức trưng cầu dân ý vào cùng ngày với cuộc bầu cử địa phương thống nhất hay không, liên quan đến kế hoạch Tokyo đô mà Đảng Duy Tân theo đuổi, đã trở thành trọng tâm lớn nhất. Thống đốc Osaka Yoshimura Hirofumi, chủ tịch Đảng Duy Tân, kêu gọi hiện thực hóa kế hoạch Tokyo đô nhằm hướng tới việc chỉ định Osaka phủ và Osaka thành thủ đô phụ. Đây là kế hoạch bãi bỏ thành phố Osaka và tái cơ cấu thành nhiều khu đặc biệt, đồng thời cũng đang xem xét tổ chức trưng cầu dân ý cùng ngày với cuộc bầu cử địa phương thống nhất vào mùa xuân 2027.

Phe đối lập bày tỏ lo ngại rằng nếu trưng cầu dân ý diễn ra cùng ngày với bầu cử địa phương, theo luật bầu cử công chức sẽ có các hạn chế đối với hoạt động chính trị kêu gọi ủng hộ hay phản đối. Họ cho biết sẽ không tham gia bỏ phiếu nếu phe cầm quyền không cam kết cấm tổ chức cùng ngày.

Tránh việc kéo dài kỳ họp

Các trưởng ban đối sách Quốc hội tại Thượng viện của liên minh cầm quyền và phe đối lập đã tiếp tục thảo luận gián đoạn trong ngày 24 để hướng tới việc bỏ phiếu và tìm cách tháo gỡ bất đồng. Phe cầm quyền từng bước chấp nhận yêu cầu của phe đối lập, và Đảng Duy Tân cũng đồng ý sửa đổi cách diễn đạt trong nghị quyết phụ liên quan đến việc cấm tổ chức bầu cử địa phương và trưng cầu dân ý cùng ngày. Trong nội bộ phe cầm quyền, nếu phe đối lập không đồng ý bỏ phiếu trong ngày đó thì việc gia hạn kỳ họp thêm một lần nữa cũng đã được xem xét, nhưng cuối cùng kịch bản này đã được tránh.

Chính phủ sẽ lập trụ sở thúc đẩy xây dựng thủ đô phụ do thủ tướng làm trưởng ban để điều phối các biện pháp. Cũng sẽ bổ nhiệm bộ trưởng phụ trách. Đảng Duy Tân cho rằng đây sẽ là bước ngoặt để tiến tới lần hợp tác nội các đầu tiên trong đợt cải tổ nội các tiếp theo. Cựu chủ tịch Đảng Duy Tân Baba Nobuyuki nói trong một chương trình internet phát sóng ngày 15 rằng chức bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông là một trong những vị trí mong muốn, vì bộ này phụ trách hệ thống hành chính địa phương liên quan đến việc thành lập thủ đô phụ.

Trong khi đó, do các cuộc thảo luận giữa phe cầm quyền và đối lập kéo dài đến tối 24, phiên thảo luận tập trung của Ủy ban ngân sách Hạ viện với sự tham dự của Thủ tướng Takaichi Sanae, vốn dự kiến diễn ra trong ngày, đã bị hoãn. Phiên này sẽ được tổ chức vào ngày 27.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.