Cạnh tranh huy động vốn của doanh nghiệp nóng lên vì AI, phát hành trái phiếu lập đỉnh mới
2026-07-22
Phát hành trái phiếu lập kỷ lục
Đằng sau nhu cầu bùng nổ với trí tuệ nhân tạo (AI), cuộc đua huy động vốn của doanh nghiệp đang nóng lên. Giá trị phát hành trái phiếu toàn cầu trong 1-6 tháng đầu năm đạt khoảng 3,6813 nghìn tỷ USD (khoảng 580 nghìn tỷ yen), lập kỷ lục mới trong cùng kỳ năm thứ hai liên tiếp. Trước lo ngại về làn sóng đầu tư mạnh tay của các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, nhà đầu tư đang bắt đầu đòi hỏi mức lợi suất cao hơn.
Theo khảo sát của London Stock Exchange Group (LSEG), giá trị phát hành toàn cầu tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Tính từ mức đáy của giai đoạn 1-6 tháng đầu năm 2022 sau đại dịch virus corona, con số này đã tăng liên tiếp 4 năm và quy mô mở rộng gấp 1,5 lần. Trong khi đó, số lượng thương vụ chỉ giảm 12%, còn 10.408 vụ, cho thấy các giao dịch ngày càng lớn hơn. LSEG tổng hợp dữ liệu từ năm 2000 trở đi.
Vốn huy động tập trung vào các tập đoàn lớn của Mỹ
Giá trị huy động vốn, bao gồm cổ phiếu và trái phiếu kèm quyền mua cổ phiếu mới (trái phiếu chuyển đổi = CB), cũng đạt khoảng 470 tỷ USD, lớn thứ hai trong lịch sử sau giai đoạn 1-6 tháng đầu năm 2021. Tổng giá trị huy động, cộng với trái phiếu doanh nghiệp, đã chạm quy mô kỷ lục khoảng 660 nghìn tỷ yen, tương đương quy mô tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản.
Các đợt phát hành trái phiếu quy mô lớn đang tập trung vào doanh nghiệp Mỹ. Lớn nhất là 36,8 tỷ USD do Amazon.com của Mỹ phát hành vào tháng 3; cộng với trái phiếu bằng euro phát hành cùng thời điểm, công ty đã huy động khoảng 54 tỷ USD. Nguồn vốn này được cho là sẽ dùng cho đầu tư vào đám mây và trung tâm dữ liệu AI. Meta của Mỹ và Nvidia của Mỹ cũng lần lượt phát hành khoảng 25 tỷ USD trái phiếu, trong đó Nvidia sẽ sử dụng cho phát triển chip tiên tiến. Tỷ trọng của Mỹ trong phát hành trái phiếu toàn cầu đã vượt 30% lần đầu tiên sau 6 năm.
Trong báo cáo công bố vào cuối tháng 6, Bank of America (BofA) cho biết tổng giá trị phát hành trái phiếu liên quan đến AI trên toàn cầu từ đầu năm 2026 đã đạt 220 tỷ USD. Tổng giá trị phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp Nhật Bản quy đổi sang USD đã đạt mức cao kỷ lục 155,6 tỷ USD, tăng 35% so với cùng kỳ năm trước, nhưng riêng mảng liên quan đến AI cũng đã vượt xa con số này.
Nhà đầu tư tăng cảnh giác
Huy động vốn cũng đang lan rộng trong các doanh nghiệp Nhật Bản. Tháng 4, SoftBank Group quyết định phát hành trái phiếu quy mô 570 tỷ yen bằng USD và euro. Số tiền này sẽ được dùng cho các chi phí phát sinh liên quan đến khoản đầu tư vào OpenAI của Mỹ. Panasonic Holdings cũng đã phát hành trái phiếu bằng USD trị giá 500 triệu USD vào tháng 7, và huy động vốn liên quan đến AI tiếp tục mở rộng.
Trên thị trường, lo ngại về nguồn cung trái phiếu tăng nhanh đang lan rộng. Khi Amazon quyết định phát hành trái phiếu quy mô 25 tỷ USD trong tháng 7, chênh lệch trái phiếu của các hyperscaler, bao gồm cả công ty này, đã nới rộng nhanh chóng. Chênh lệch của Meta mở rộng từ vùng 1,2% lên vùng 1,4%, phản ánh việc các nhà đầu tư từng chấp nhận những đợt phát hành chưa từng có nay bắt đầu cho thấy họ muốn mức lợi suất cao hơn nữa.
Chưa rõ hiệu quả thương mại hóa
Cũng có ý kiến nghi ngờ liệu các khoản đầu tư sớm vào trung tâm dữ liệu có mang lại kết quả như kỳ vọng hay không. Chi tiêu đầu tư trong quý 1-3 năm 2026 của bốn công ty Amazon, Microsoft, Alphabet và Meta lần đầu tiên kể từ năm 2020 vượt quá lợi nhuận từ mảng kinh doanh cốt lõi. Meta có kế hoạch chi 125 tỷ-145 tỷ USD cho đầu tư thiết bị trong năm 2026.
Trong báo cáo thường niên công bố vào tháng 6, Oracle của Mỹ đề cập đến khả năng khoản đầu tư AI có thể thất bại. Công ty nêu rủi ro việc xây dựng trung tâm dữ liệu bị kéo dài hoặc sau khi hoàn tất, khách hàng lớn vẫn không thanh toán phí sử dụng. Ngày 9, S&P Global Ratings đã hạ xếp hạng nhà phát hành dài hạn của Oracle xuống mức thấp nhất trong nhóm đầu tư, 'triple B minus', với lý do mở rộng đầu tư AI.
Sự tập trung vốn vào một số ngành nhất định có thể dẫn tới bất ổn thị trường. Trong báo cáo tháng 6, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho rằng, xét tới sự mở rộng của huy động vốn AI và chênh lệch trái phiếu nới rộng, 'nếu làn sóng AI chững lại, sự ổn định của hệ thống tài chính cũng có thể bị đe dọa. Một trong những lĩnh vực dễ tổn thương nhất là thị trường trái phiếu'.
John Waldron, Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành (COO) của Goldman Sachs Mỹ, nói với Nikkei rằng cuộc đua huy động vốn xoay quanh AI có đặc điểm là 'kẻ thắng được tất cả'. Ông phân tích rằng các doanh nghiệp lớn có khả năng tiếp cận thị trường vốn tốt hơn và có thể triển khai chi tiêu, đầu tư vào lĩnh vực AI hiệu quả hơn.
Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.