Hà Nội lên kế hoạch đường sắt đô thị dài 1.000 km với sự tham gia của Vingroup

2026-07-18

Xây dựng đường sắt đô thị ở Hà Nội

Thủ đô Hà Nội của Việt Nam sẽ triển khai phát triển một mạng lưới đường sắt đô thị quy mô lớn. Dự án dự kiến gồm 18 tuyến, tổng chiều dài khoảng 1.000 km, với tổng mức đầu tư có thể lên tới quy mô 22 nghìn tỷ yên. Vingroup, tập đoàn lớn nhất Việt Nam, cũng sẽ tham gia.

Ông Bùi Đại Thắng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, cuối tháng 6 tại lễ công bố kế hoạch phát triển hạ tầng 'Tầm nhìn 100 năm' đã định vị phát triển hạ tầng là 'nền tảng cho tăng trưởng trong nhiều thập kỷ'. Ông nêu định hướng phát triển đô thị dựa trên giao thông công cộng, và ông Trương Gia Bình, Chủ tịch FPT có mặt tại sự kiện, cam kết hợp tác trong đào tạo nhân lực, đồng thời nói rằng 'sẽ có cuộc sống không cần xe máy'.

Quy mô đầu tư đường sắt

Trọng tâm của kế hoạch là đường sắt đô thị. Trong khoảng 10 năm tới, chiều dài bao gồm cả các đoạn ngầm sẽ vào khoảng 500 km, và đến năm 2065 sẽ mở rộng lên khoảng 1.000 km. Hiện nay, đường sắt đô thị Hà Nội chỉ có 2 tuyến chạy trên cao, tổng chiều dài khoảng 21 km, và việc phát triển hạ tầng đã được thúc đẩy thông qua việc tận dụng vốn nước ngoài, bao gồm việc đưa vào sử dụng tàu của Alstom, Pháp.

Tổng mức đầu tư được ước tính tối đa 137 tỷ USD, tương đương khoảng 22 nghìn tỷ yên. Quy mô này tương đương khoảng 1/4 GDP danh nghĩa của Việt Nam năm 2025, và huy động vốn có khả năng tính tới việc sử dụng nguồn vốn tư nhân. Khi được hỏi về phương thức huy động vốn, ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, cho biết 'ưu tiên các dự án mà doanh nghiệp tư nhân có thể thực hiện'.

Doanh nghiệp tư nhân mở rộng tham gia

Các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang hành động tích cực. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), một định chế tài chính lớn, sẽ phối hợp với các ngân hàng chủ chốt khác để hỗ trợ huy động 150 nghìn tỷ đến 200 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 9.300 tỷ đến 12.400 tỷ yên. Chủ tịch Lê Ngọc Lâm cho biết 'sẽ dồn toàn lực cung ứng vốn cho hạ tầng đô thị'.

Vingroup cho biết một liên danh gồm các công ty thuộc tập đoàn đã ký hợp đồng thiết kế, mua sắm và xây dựng (EPC) cho việc xây dựng 5 tuyến, với tổng mức đầu tư lên tới khoảng 8 nghìn tỷ yên. Ông Phạm Thiều Hoa, Chủ tịch Vinhomes, doanh nghiệp tham gia dự án, nói với Nikkei rằng công ty đang phối hợp với các đối tác toàn cầu để hoàn thiện thiết kế chi tiết, đồng thời lựa chọn công nghệ và nhà cung cấp tối ưu cho từng hạng mục, bao gồm cả đầu máy toa xe.

Năm 2025, Vingroup đã rút khỏi kế hoạch đường sắt cao tốc Bắc - Nam nối Hà Nội và TP.HCM. Dự án này từng được ước tính có chi phí khoảng 10 nghìn tỷ yên, nhưng cũng có ý kiến nghi ngờ về nhu cầu. Lần này, tập đoàn chuyển trọng tâm sang đường sắt đô thị, lĩnh vực dễ tạo hiệu ứng cộng hưởng với mảng bất động sản chủ lực của mình, và các dự án phát triển quy mô lớn của công ty cũng sẽ tiếp tục được triển khai tại các khu vực dọc tuyến trong tương lai.

Vị thế của các doanh nghiệp Nhật Bản lung lay

Việc Vingroup tham gia đã không được phía Nhật Bản, vốn tìm kiếm cơ hội tại Hanoi Metro, biết trước. Chính phủ Nhật Bản đã tập trung vào tuyến số 2 nối từ trung tâm thành phố tới sân bay quốc tế và tiến hành đàm phán tham gia kèm hỗ trợ tài chính, nhưng trong khi thành phố Hà Nội yêu cầu khai trương vào năm 2030 thì phía Nhật Bản vẫn giữ lập trường thận trọng. Việc năng lực sản xuất toa xe trong nước còn thiếu cũng khiến việc giành hợp đồng trở nên khó khăn.

Gần đây, các doanh nghiệp Nhật Bản cũng nhận được một số tín hiệu tích cực. Sumitomo Corporation cùng một số bên khác đã đạt được thỏa thuận trong đàm phán với chính quyền TP.HCM về việc thanh toán chi phí xây dựng tuyến số 1 của Metro TP.HCM. Đây là tuyến tàu điện ngầm đầu tiên của Việt Nam khai trương vào cuối năm 2024 bằng nguồn vốn và công nghệ của Nhật Bản, nhưng đã nảy sinh tranh chấp về cách tính chi phí xây dựng. Bộ phận truyền thông của Sumitomo Corporation từ chối bình luận về tình trạng đàm phán, bao gồm cả việc có hay không có thỏa thuận hòa giải.

Chính phủ Việt Nam đang thúc đẩy nội địa hóa và tăng cường ưu tiên doanh nghiệp trong nước. Tập đoàn thép Hòa Phát đã tuyên bố tham gia vào mảng thép ray, trong khi tập đoàn Trường Hải sẽ liên doanh với Hyundai Rotem của Hàn Quốc để xây dựng cơ sở sản xuất toa xe tại TP.HCM.

Tại Hà Nội, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tích lũy từ năm 1989 đến nay đã đạt khoảng 75 tỷ USD, trong đó Nhật Bản chiếm khoảng 20% và là nhà đầu tư lớn nhất. Trong bối cảnh đặt mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, kỳ vọng rằng đầu tư hạ tầng sẽ tạo ra cơ hội kinh doanh lớn vẫn còn mạnh, nhưng bà Mai Fujita, nghiên cứu viên cấp cao của Viện Nghiên cứu Kinh tế châu Á, nhận định rằng 'các doanh nghiệp Nhật Bản phải nhìn thẳng vào thực tế là họ đang không còn được Việt Nam lựa chọn'.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.