Cổ phiếu AI và bán dẫn toàn cầu giảm mạnh, làn sóng chốt lời lan rộng

2026-07-18

Áp lực bán cổ phiếu AI và bán dẫn lan rộng trên toàn cầu

Đà giảm của cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn đang gia tăng trên các thị trường chứng khoán toàn cầu. Sự trỗi dậy của các đối thủ như nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc và các công ty AI mới nổi đang được chú ý, kéo dòng tiền đầu cơ vốn đã tăng nóng đảo chiều mạnh. Trong ngắn hạn, thị trường vẫn bất ổn và nhiều ý kiến cho rằng quá trình điều chỉnh sẽ cần thêm thời gian.

Nikkei 225 bước vào giai đoạn điều chỉnh

Ngày 17, chỉ số Nikkei 225 lao dốc 2.694 yen, tương đương 4,0%, xuống 64.141 yen so với ngày trước đó. Mức giảm từ đỉnh ngày 25/6 đã vượt mốc 10%, ngưỡng thường được xem là tín hiệu bước vào giai đoạn điều chỉnh. Nhóm cổ phiếu bán dẫn từng dẫn dắt đà tăng của thị trường đang đi đầu trong đà giảm, khiến chỉ số cổ phiếu bán dẫn Nikkei, gồm các mã chủ chốt, thấp hơn 30% so với mức cao nhất. Tại Mỹ, chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) trong ngày 17 giảm 1,6%, với mức giảm từ đỉnh ngày 22/6 đã vượt 20%. Chỉ số chứng khoán tổng hợp Hàn Quốc (KOSPI) cũng đang thấp hơn 25% so với đỉnh của ngày đó.

Doanh nghiệp Trung Quốc nổi lên và lo ngại về nguồn cung

Kioxia Holdings, Taiyo Yuden và Murata Manufacturing đều đã giảm 40% đến 50% so với mức cao nhất trong lịch sử được thiết lập trong 1 tháng gần đây. Lợi nhuận dự báo của các nhà phân tích vẫn được nâng lên, phản ánh tăng trưởng mạnh của nhu cầu AI, và trọng tâm hiện tại không còn là triển vọng kết quả kinh doanh ngắn hạn mà là việc điều chỉnh lại mức kỳ vọng đã bị đẩy lên quá cao trước đó.

Đằng sau diễn biến này là nhiều yếu tố. Lo ngại về tình trạng các hyperscaler Mỹ đầu tư quá mức vào AI đang tái xuất hiện, và đầu tháng 7 có thông tin cho biết Meta của Mỹ đang cân nhắc triển khai một mảng kinh doanh điện toán đám mây để cung cấp năng lực tính toán dư thừa ra bên ngoài. Cảnh giác với nguy cơ dư cung năng lực tính toán đã thúc đẩy hoạt động bán chốt lời và trở thành chất xúc tác cho sự đảo chiều của thị trường. Sự nổi lên của CXMT, nhà sản xuất DRAM lớn nhất Trung Quốc, cũng đang thu hút chú ý. Công ty mẹ ChangXin Technology Group đang chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), và thị trường bắt đầu chú ý tới rủi ro nguồn cung bộ nhớ tăng mạnh hơn dự kiến do các khoản đầu tư mở rộng sản xuất. Ông Kazuyuki Muramatsu, giám đốc khối quản lý của Wa Capital, cho biết: 'Tôi cho rằng tăng trưởng nhu cầu bộ nhớ sẽ còn tiếp tục đến khoảng năm 2028, nhưng trước mắt đang xuất hiện lo ngại rằng cung cầu bộ nhớ sẽ nới lỏng, kéo giá giảm xuống'.

Giao dịch ký quỹ và ETF khuếch đại lực bán

Có quan điểm cho rằng tác động của các sản phẩm đòn bẩy, vốn khuếch đại biến động giá, cũng rất lớn. Tại Hàn Quốc, cuối tháng 5, một quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đòn bẩy được thiết kế để biến động gấp đôi theo Samsung Electronics và SK Hynix đã niêm yết, thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, khi cổ phiếu của hai công ty này lao dốc, những người mua đang nắm khoản lỗ chưa thực hiện buộc phải bán ra, tạo thành vòng xoáy bán tháo. Trên Sở giao dịch Hàn Quốc, biện pháp tạm ngừng giao dịch chương trình, gọi là 'sidecar', đã được kích hoạt thường xuyên; tính đến ngày 16, riêng với KOSPI, số lần này đã lên tới 37 kể từ tháng 1/2026. Con số này đã vượt mức 26 lần của cả năm 2008 và lập kỷ lục mới.

Tại Nhật Bản, đà tăng giá cổ phiếu nhanh chóng cũng làm phình to hoạt động mua qua giao dịch ký quỹ, trong đó nhà đầu tư vay tiền từ các công ty chứng khoán để tăng quy mô vốn tự có. Dư nợ mua ký quỹ của Kioxia tính đến ngày 10 đã lên hơn 100 tỷ yen, tăng vọt so với 22 tỷ yen cuối tháng 3. Giao dịch ký quỹ, vốn sẽ được đóng lại bằng giao dịch đối ứng sau một khoảng thời gian nhất định, được gọi là nhu cầu ảo; việc dư nợ mua ký quỹ tăng lên đồng nghĩa áp lực bán tương đối trong tương lai sẽ mạnh hơn. Ông Tomoichiro Kubota, trưởng chiến lược gia thị trường của Matsui Securities, nhận định: 'Trong khi có những người buộc phải bán trong tâm thế chấp nhận thua lỗ, dư nợ ký quỹ vẫn đang chất thêm. Trong một thời gian nữa, làn sóng bán tháo từ nhà đầu tư cá nhân có thể còn phình to'.

Tâm điểm sắp tới là chi tiêu đầu tư

Do dòng tiền ngắn hạn chi phối, thị trường AI đang mang màu sắc điều chỉnh rõ hơn, nhưng vẫn chưa nhiều người cho rằng nó đã bước vào một giai đoạn giảm sâu thực sự. Bà Rie Nishihara, chiến lược gia cổ phiếu trưởng tại JPMorgan Securities, cho rằng: 'Các yếu tố nền tảng, tức fundamentals, rằng nhu cầu AI và bán dẫn sẽ tăng lên, không thay đổi. Mua bắt đáy cũng dễ xuất hiện, và ngưỡng hỗ trợ của Nikkei 225 nằm quanh 63.000 yen'. Giới đầu tư hiện chuyển sự chú ý sang kế hoạch chi tiêu đầu tư của các hyperscaler, trong khi vào cuối tháng 7 sẽ liên tiếp có kết quả kinh doanh của các tập đoàn lớn Mỹ như Meta và Alphabet. Ông Kazuyori Tatebe, chiến lược gia trưởng tại Daiwa Asset Management, cho rằng: 'Nếu xác nhận được rằng họ có thể tiếp tục duy trì các khoản đầu tư AI khổng lồ, tâm lý an tâm sẽ lan rộng và cổ phiếu liên quan đến AI sẽ được mua trở lại'.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.