Thuế quan thay thế hết hiệu lực vào ngày 24, phương án thuế suất mới cho Nhật Bản là 12,5%

2026-07-16

Biện pháp thay thế hết hiệu lực

Mức thuế quan thay thế 10% để thay cho thuế quan của ông Trump, vốn bị Tòa án Tối cao liên bang Mỹ phán quyết vô hiệu, sẽ hết hiệu lực vào ngày 24. Thời điểm hết hiệu lực là 13:01 ngày 24 theo giờ Nhật Bản. Chính quyền Trump có kế hoạch chuyển sang mức thuế mới dựa trên Điều 301 của Luật Thương mại, nên gánh nặng đối với hàng xuất khẩu từ Nhật Bản có thể sẽ nặng hơn hiện tại.

Phương án thuế suất mới dựa trên Điều 301

Tháng 4/2025, ông Trump áp thuế đối ứng 10% đối với gần như toàn bộ thế giới, sau đó đến tháng 8 đã quyết định mức thuế theo từng quốc gia. Sau nhiều vòng đàm phán, Nhật Bản cam kết đầu tư vào Mỹ và mức thuế được ấn định ở 15%, tương đương Liên minh châu Âu (EU) và một số bên khác. Tuy nhiên, vào tháng 2 năm nay, Tòa án Tối cao phán quyết vô hiệu các mức thuế này với lý do Tổng thống đã vượt quá thẩm quyền.

Tổng giá trị thuế quan bị vô hiệu lên tới 166 tỷ USD (26,9 nghìn tỷ yên), và thủ tục hoàn tiền đang được tiến hành. Theo Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ (CBP), tính đến ngày 10, cơ quan này đã tiếp nhận đơn xin hoàn thuế với tổng giá trị hơn 121,7 tỷ USD, trong khi 86,3 tỷ USD đã bước vào giai đoạn xử lý hoàn trả. Sau khi thua kiện tại Tòa án Tối cao, ông Trump đã áp thuế 10% lên từng nước và khu vực như một biện pháp tạm thời trong 150 ngày, và đây hiện là mức thuế thay thế.

Nhật Bản thuộc diện phương án 12,5%

Sau khi thuế thay thế hết hiệu lực, chính quyền dự kiến kích hoạt thuế quan dựa trên Điều 301 của Luật Thương mại. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã đưa ra phương án thuế bổ sung 10% hoặc 12,5% đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Nhật Bản. Với Nhật Bản và 45 quốc gia, vùng lãnh thổ khác, mức 12,5% đã được đưa ra; nếu quyết định cuối cùng cũng ở mức này, gánh nặng sẽ tăng từ mức 10% hiện tại.

Điểm then chốt là liệu khuôn khổ trong thỏa thuận mùa hè 2025, theo đó tổng gánh nặng thuế gồm thuế cơ bản và thuế quan của ông Trump được giới hạn ở 15%, có được duy trì hay không. Đại diện USTR Greer vào tháng 6 nói rằng 'thỏa thuận là thỏa thuận' và thể hiện lập trường tuân thủ. Phía Nhật Bản cũng cho rằng trần 15% sẽ được giữ nguyên.

Thuế cơ bản vốn đã được áp dụng theo từng mặt hàng từ trước khi các biện pháp mới được triển khai. Ví dụ, với nguyên liệu nhựa có thuế cơ bản 6,3%, nếu cộng thêm 12,5% thì theo phép tính đơn giản sẽ là 18,8%. Tuy nhiên, nếu trần được duy trì, gánh nặng sẽ chỉ dừng ở 15%. Ô tô, thép và nhôm, các mặt hàng thuộc diện thuế theo ngành liên quan đến chất bán dẫn, cùng nhiều mặt hàng thực phẩm sẽ không thuộc đối tượng của mức thuế mới.

Thuế mới cũng đối mặt rủi ro kiện tụng

Thuế quan dựa trên Điều 301 đã được sử dụng từ thời chính quyền đầu tiên của ông Trump như một biện pháp trừng phạt đối với Trung Quốc. Chính quyền Biden trước đây cũng dùng Điều 301 để nâng thuế đối với xe điện (EV) sản xuất tại Trung Quốc lên 100%. Khác với thuế đối ứng, việc chính quyền đã có tiền lệ áp dụng được cho là lý do khiến ông Trump coi trọng sự ổn định pháp lý.

Dù vậy, nếu thuế mới được triển khai, nguy cơ phát sinh kiện tụng vẫn còn. Tại phiên điều trần do USTR tổ chức từ ngày 7 đến 9, hơn 100 đại diện từ các hiệp hội ngành nghề trong và ngoài nước Mỹ cùng đại diện chính phủ các nước đã phát biểu, trong đó gần 80% kêu gọi hủy bỏ hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng. Đặc biệt ở các nước Mỹ Latinh, tiếng nói kêu gọi miễn trừ hoàn toàn cũng rất mạnh.

Các doanh nghiệp Mỹ cũng bày tỏ phản đối. Một nhà sản xuất thép Mỹ cho biết 'có những nguyên liệu luyện thép không thể mua từ nơi nào khác ngoài Brazil, và mức thuế mới sẽ làm chi phí tăng vọt', trong khi một nhà sản xuất bê tông Mỹ chỉ ra rằng 'do nhập xi măng từ Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam, thuế mới sẽ kéo theo giá nhà tăng mạnh'. Hiện vẫn đang diễn ra các vụ kiện tranh chấp tính hợp pháp của biện pháp thuế thay thế sẽ hết hiệu lực vào ngày 24, và sự hỗn loạn quanh chính sách thuế của chính quyền Trump vẫn chưa lắng xuống.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.