Đà tăng của bộ nhớ đẩy giá thiết bị điện tử lên cao, tác động lan tỏa từ đầu tư AI trở nên rõ nét
2026-07-13
Giá bán dẫn bộ nhớ tăng lên từ làn sóng đầu tư AI đang kéo giá của các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh và máy tính cá nhân đi lên. Giá trung bình của smartphone đã tăng 94 USD trong 1 năm, trong khi xuất xưởng toàn cầu được dự báo giảm mạnh nhất từ trước đến nay. Giá bán dẫn nhiều khả năng vẫn sẽ neo cao, làm dấy lên lo ngại rằng đầu tư AI sẽ kìm hãm tiêu dùng.
Lan sang cả hàng đời cũ
Đà tăng vọt của bán dẫn bộ nhớ đã lan sang cả các sản phẩm thế hệ cũ. Một lãnh đạo của một nhà sản xuất smartphone ở bờ Tây nước Mỹ cho biết ngay cả loại bộ nhớ giá rẻ dùng trong thiết bị cũng đã đắt hơn 100 USD so với 1 năm trước. Từ các bên gia công, mỗi lần đặt hàng đều nhận được thông báo tăng giá, khiến doanh nghiệp này càng cảnh giác với khả năng giá còn tiếp tục đi lên.
Chứng khoán Morgan Stanley của Mỹ trong tháng 6 công bố báo cáo cho biết giá DRAM đã tăng hơn 6 lần trong 1 năm qua do cung cầu thắt chặt. Yếu tố đảo chiều xu hướng giảm kéo dài là làn sóng đầu tư cho AI tăng mạnh. Tại Mỹ, chi tiêu vốn năm 26 của 4 công ty lớn, gồm Amazon.com, dự kiến tăng 76% so với cùng kỳ, lên mức tối đa 725 tỷ USD, tương đương quy mô ngân sách quốc gia của Nhật Bản.
Các công ty công nghệ Mỹ đang đẩy nhanh xây dựng trung tâm dữ liệu cần thiết cho phát triển và vận hành AI, kéo nhu cầu đối với bộ nhớ băng thông lớn (HBM) cho máy chủ AI tăng vọt. Các doanh nghiệp ưu tiên sản xuất DRAM cho HBM, vốn có biên lợi nhuận cao, khiến nguồn cung bộ nhớ đa dụng bị thắt chặt. Dung lượng lưu trữ cho bộ nhớ dài hạn cũng tăng giá, đẩy mặt bằng giá của thiết bị điện tử nói chung lên cao.
Hiệu ứng tăng giá lan sang smartphone và PC
Ở mảng smartphone, chuyển giá sang người tiêu dùng là điều dễ thấy. Sharp đã định giá mẫu cao cấp dự kiến bán ra trong tháng 7 của dòng 'AQUOS' ở mức trên 160.000 yen, tăng 50% so với thế hệ trước. OPPO và Xiaomi của Trung Quốc cũng đã tăng giá vài nghìn yen đối với các mẫu hiện có, chủ yếu trong nhóm giá 30.000 đến 60.000 yen. Mẫu chủ lực 'iPhone' của Apple cũng được dự báo sẽ tăng giá.
Công ty nghiên cứu IDC của Mỹ dự báo giá trung bình smartphone toàn cầu năm 26 sẽ đạt 550 USD, tăng 94 USD so với năm trước. Năm 27, giá còn có thể tăng thêm 23 USD. Theo Nint ở Shinjuku, Tokyo, giá trung bình của smartphone giao dịch trên các trang thương mại điện tử nội địa trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 5 năm 26 vào khoảng 60.000 yen, cao hơn 25% so với mức trung bình năm 24.
Giá máy tính cá nhân cũng tiếp tục tăng. Apple đã tăng giá 20.000 yen vào tháng 6 đối với mẫu 'MacBook Neo' ra mắt trong tháng 3, hiện có giá 99.800 yen. VAIO thuộc Nojima cũng đã nâng giá sản phẩm dành cho cá nhân và doanh nghiệp trong tháng 4. Ở mảng máy chơi game, Sony Group đã tăng giá 'PlayStation 5' thêm 18.000 yen, còn Nintendo cũng nâng giá 'Nintendo Switch 2' thêm 10.000 yen.
IDC cho rằng tổng lượng xuất xưởng smartphone và PC toàn cầu năm 26 sẽ là 1,34 tỷ chiếc, giảm 200 triệu chiếc so với năm trước. Tỷ lệ giảm của smartphone được dự báo là 14%, mức giảm lớn nhất từ trước đến nay, với doanh số nhóm giá thấp đến trung cấp, vốn có tỷ trọng bộ nhớ cao, sẽ sụt giảm mạnh.
Thiếu hụt nguồn cung có thể kéo dài
Ngay cả ở máy chủ dành cho doanh nghiệp, tác động của thiếu hụt bộ nhớ cũng đã xuất hiện. Tại Otsuka Shokai, tình trạng máy chủ giao cho doanh nghiệp vừa và nhỏ không được nhà sản xuất xuất xưởng đã kéo dài 4 tháng. Chủ tịch NEC Takayuki Morita cho biết 'không thể cam kết giao hàng cho các đơn hàng cách thời điểm hiện tại hơn 2 tháng', đồng thời khuyến nghị khách hàng đặt hàng sớm hơn và sử dụng dịch vụ đám mây.
Thị trường DRAM hiện do 3 công ty Samsung Electronics của Hàn Quốc, SK Hynix và Micron Technology của Mỹ nắm 90% thị phần toàn cầu. Trước nhu cầu AI tăng mạnh và giá hàng hóa phổ thông đi lên, kết quả kinh doanh của 3 doanh nghiệp này đã tăng vọt. Lợi nhuận ròng của cả năm tài chính hiện tại theo dự báo thị trường vào khoảng 70 nghìn tỷ yen, lớn gấp khoảng 7 lần so với dự báo trước đó.
Vào cuối tháng 6, tại bang California của Mỹ đã xảy ra một vụ kiện tập thể nhắm vào 3 công ty này. Nguyên đơn cho rằng vào khoảng năm 22, các bên đã phối hợp cắt giảm sản lượng nhằm mục đích đẩy giá lên cao. Tuy nhiên, thời điểm đó cũng trùng với giai đoạn giá DRAM đi xuống khiến kết quả kinh doanh của các công ty xấu đi. Sự phản ứng đối với các doanh nghiệp bộ nhớ liên tục mở rộng lợi nhuận đang bắt đầu bộc lộ tại Mỹ.
Ba công ty này đã công bố kế hoạch đầu tư mở rộng sản xuất và xây dựng nhà máy mới, nhưng để nhà máy mới vận hành đầy đủ sẽ cần vài năm. Nhu cầu đầu tư AI của các công ty công nghệ vẫn rất mạnh, và cũng thấp thoáng kỳ vọng muốn tránh tình trạng đầu tư quá mức khiến giá giảm quá sâu. Nhiều ý kiến cho rằng tình trạng thiếu hụt nguồn cung sẽ kéo dài ít nhất đến năm 27 và mặt bằng giá cao sẽ còn duy trì lâu. Công ty nghiên cứu Counterpoint Research ở Hong Kong dự báo giá DRAM tính trên mỗi gigabit sẽ tăng từ 0,48 USD năm 25 lên 1,96 USD năm 27, rồi giảm xuống 1,47 USD vào năm 28 nhưng vẫn ở mức cao.
Liên quan đến đầu tư AI, các phong trào phản đối cũng đang lan rộng tại nhiều nơi ở Mỹ vì mức tiêu thụ điện và nước lớn của các trung tâm dữ liệu. Nếu giá các sản phẩm quen thuộc tiếp tục tăng, tâm lý phản đối AI trong giới tiêu dùng có thể còn mạnh hơn nữa.
Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.