Mỹ-Iran tiếp tục đáp trả, chưa thấy triển vọng bình thường hóa ở eo biển Hormuz

2026-07-09

Vòng ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Iran lại leo thang, khiến triển vọng bình thường hóa hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz tiếp tục mờ mịt. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran ngày 9/6 cho biết đã phóng 10 tên lửa đạn đạo nhằm vào một căn cứ Mỹ ở Jordan. Truyền thông Iran đưa tin. Động thái này được xem là nhằm trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ ngày 8/6, và chưa rõ khi nào vòng đối đầu sẽ lắng xuống.

Đối đầu quanh tuyến hàng hải

Một trong những yếu tố kéo dài chuỗi trả đũa là việc có hai tuyến hàng hải, gồm tuyến phía bắc gần Iran và tuyến phía nam đi dọc bờ biển Oman. Ngày 9/6, Wall Street Journal (WSJ) của Mỹ đưa tin việc quân đội Mỹ hỗ trợ tàu thương mại đi qua tuyến phía nam đã làm dấy lên phản ứng từ Iran.

Sau khi Mỹ và Iran trao đổi một bản ghi nhớ, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cho biết đã phối hợp với Oman thiết lập một hành lang thoát hiểm ở eo biển Hormuz. Nhiều tàu đã dồn về tuyến phía nam gần bờ biển Oman, khiến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran và những bên kêu gọi sử dụng tuyến phía bắc phản ứng gay gắt.

Bản ghi nhớ này là biện pháp có thời hạn 60 ngày, nêu mục tiêu bảo đảm an toàn hàng hải ở eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các chi tiết như ai sẽ quản lý việc đi lại trên biển và bằng cách nào vẫn còn mơ hồ. Văn bản này cũng để ngỏ khả năng chấp nhận lập luận rằng Iran có quyền quản lý eo biển.

Theo trang thông tin tàu biển MarineTraffic, ngày 6/6 có tàu được ghi nhận đi qua cả tuyến phía bắc lẫn phía nam ở eo biển Hormuz. Tuy vậy, gần tuyến phía nam, ngày 7/6 Iran đã tấn công 3 tàu, trong đó có một tàu chở dầu của Qatar.

WSJ cho biết quân đội Mỹ trong vài tuần qua đã hỗ trợ hành trình của các tàu đi lặng lẽ theo tuyến phía nam. Các tàu này tắt thiết bị nhận dạng tự động của tàu biển (AIS) khi di chuyển vào ban đêm, và tàu chiến Mỹ liên lạc theo thời gian thực với phía chủ tàu qua vô tuyến. Ít nhất 125 tàu đã đi qua eo biển bằng cách này, nhưng Iran phản ứng mạnh. Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư cảnh báo rằng họ không bảo đảm an toàn cho các tàu đi ngoài tuyến được chỉ định, và thực tế 3 tàu đã trở thành mục tiêu.

Ngày 7/6, một tàu tìm cách đi qua tuyến phía nam đã nhận cảnh báo qua vô tuyến từ phía Iran rằng 'chúng tôi đã sẵn sàng tấn công bằng tên lửa và drone'. Theo MarineTraffic, số tàu sử dụng tuyến phía nam đã giảm trong ngày 7/6. Sang ngày 8/6, quân đội Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong hai ngày liên tiếp, và từ tối đến rạng sáng theo giờ địa phương, nhiều tàu cũng được ghi nhận tắt AIS để che giấu sự hiện diện.

Triển vọng bình thường hóa xa dần

Đối với các tàu đi theo tuyến phía nam dọc bờ biển Oman, rủi ro bị tấn công vẫn sẽ tiếp diễn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 9/6 đăng trên X, trước đây là Twitter, rằng 'Mỹ vẫn chưa học được bài học. Eo biển Hormuz sẽ được mở theo thỏa thuận của Iran, không phải bằng lời đe dọa của Mỹ'.

Trang tin Mỹ Axios dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết, tùy việc Iran có tiếp tục tấn công tàu thương mại hay không, vòng đáp trả có thể kết thúc trong 1 đến 2 ngày, nhưng cũng có thể kéo dài một tháng. Theo quan chức Mỹ này, trong vài tuần qua hàng trăm tàu chở dầu đã rời eo biển Hormuz, vì vậy dù căng thẳng leo thang thì cũng chưa chắc lập tức kéo giá dầu tăng vọt, theo đánh giá đang tồn tại trong Nhà Trắng.

Công ty nghiên cứu châu Âu Kpler ngày 9/6 viết trên X rằng 'triển vọng ở eo biển Hormuz đã trở nên mong manh hơn'. Dù tàu chở dầu vẫn tiếp tục đi qua, các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại và biện pháp đáp trả của quân đội Mỹ đang làm suy yếu kỳ vọng về việc bình thường hóa trở lại.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.