Lợi suất trái phiếu dài hạn lên mức cao nhất gần 30 năm do bất an tài khóa và căng thẳng Trung Đông

2026-07-08

Lợi suất trái phiếu dài hạn đang chịu thêm áp lực tăng tại mức cao nhất trong khoảng 30 năm, khi mối lo về chính sách tài khóa mở rộng của chính quyền Sanae Takaichi cộng thêm tình hình Trung Đông bất ổn. Nếu lo ngại tài khóa gia tăng hơn nữa, lợi suất dài hạn thậm chí có thể thử mốc 3%.

Cảnh giác với dự thảo phương châm chính sách cơ bản

Trên thị trường trái phiếu nội địa ngày 8, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm mới phát hành có lúc tăng 0,025% so với ngày trước đó, lên 2,87%. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 9/1996, khi trái phiếu chỉ số có thanh khoản giao dịch lớn được xem là lợi suất dài hạn, và cả yếu tố trong nước lẫn bên ngoài đều cùng đẩy lợi suất đi lên.

Lo ngại gia tăng vì quan sát sửa đổi dự thảo

Điều thị trường chú ý là dự thảo phương châm cơ bản về điều hành kinh tế và tài khóa của chính phủ, còn gọi là phương châm kinh tế - tài chính cơ bản. Trong bản dự thảo được công bố ngày 30/6, chính phủ giả định chi tiêu tài khóa bổ sung từ năm tài khóa 2027 trở đi ở mức thực tế khoảng 10 nghìn tỷ yên mỗi năm. Trong khi đó, cụm từ về củng cố tài khóa vốn được nêu đến năm 2025 đã biến mất và được thay bằng 'tính bền vững'.

Về chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, tài liệu nêu rằng 'điều hành chính sách tiền tệ phù hợp' là 'rất quan trọng' và kêu gọi chính phủ phối hợp chặt chẽ với BOJ. Cùng với cách hiểu rằng điều này có thể dẫn tới lỏng lẻo kỷ luật tài khóa, quan điểm cho rằng chính phủ đang kiềm chế BOJ trong quá trình nâng lãi suất lan rộng, qua đó tiếp thêm đà cho xu hướng tăng lợi suất.

Chính phủ đã tìm cách dập tắt lo ngại. Tại họp báo sau cuộc họp nội các ngày 7, Bộ trưởng phụ trách Kinh tế và Tài chính Minoru Jinnai phản bác rằng 'đó là cách hiểu khác với chủ trương của dự thảo và là sự hiểu lầm'. Báo Asahi cùng ngày cho biết vào tối hôm đó rằng chính phủ đang cân nhắc sửa một phần nội dung liên quan đến chính sách tiền tệ trong dự thảo phương châm cơ bản.

Trên thị trường, cũng có ý kiến cho rằng động thái này phản ánh mức độ cảnh giác của chính phủ trước việc lợi suất tăng. Tuy nhiên, trong báo cáo ngày 8, chiến lược gia trưởng về lãi suất Takuya Okizawa của SMBC Nikko Securities chỉ ra rằng một khi quan điểm cho rằng BOJ sẽ bị ràng buộc trong việc nâng lãi suất khi chính phủ theo đuổi một nền kinh tế mạnh đã trở nên phổ biến, thì việc đảo ngược nhận thức đó là khá khó khăn.

Căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu lên

Về yếu tố bên ngoài, căng thẳng giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông đang lại gia tăng. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ sáng sớm 8 cho biết đã bắt đầu các cuộc tấn công mạnh nhằm trả đũa việc Iran tấn công một tàu thương mại đang đi qua eo biển Hormuz. Hợp đồng dầu thô tương lai của Mỹ kỳ hạn gần nhất có lúc tăng lên vùng giữa 72 đô la một thùng vào sáng sớm 8 theo giờ Nhật Bản, cao nhất trong 2 tuần.

Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ sáng 8 theo giờ Nhật Bản cho biết chiến dịch đã hoàn tất. Cơ quan này nói rằng đã tấn công các hệ thống phòng không và cơ sở radar ven biển của Iran quanh eo biển Hormuz, cùng hơn 60 xuồng nhỏ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Dù giá dầu đã giảm so với mức trên 110 đô la một thùng trong giai đoạn tháng 3-4, nếu giá duy trì ở mức cao, nó không chỉ đẩy lạm phát trong nước lên mà còn có thể buộc chính phủ phải chi thêm ngân sách để đối phó với giá dầu cao.

Chính quyền Takaichi đặt ra chiến lược tăng trưởng nhắm vào 17 lĩnh vực chiến lược, với kế hoạch đầu tư hơn 370 nghìn tỷ yên từ khu vực công và tư đến năm tài chính 2040. Trong khảo sát đặc biệt Quick Tankan cho tháng 7 do QUICK công bố ngày 8, về tác động của chiến lược tăng trưởng này đối với kinh tế Nhật Bản, câu trả lời 'hơi nâng đỡ năng lực tăng trưởng của kinh tế Nhật Bản' chiếm tỷ lệ cao nhất, ở mức 61% trong toàn bộ các ngành. Có 20% trả lời rằng chiến lược này 'sẽ đóng góp rất lớn vào việc thúc đẩy hoạt động kinh tế và giúp kinh tế Nhật Bản tăng trưởng mạnh mẽ'.

Trong khi giới công nghiệp kỳ vọng vào chiến lược tăng trưởng, vẫn tồn tại rủi ro rằng nếu hiệu quả không đủ rõ, chỉ có nợ chính phủ phình to lên. Chiến lược gia trái phiếu Takuya Onizawa của Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities cho biết nếu lo ngại tài khóa trở nên đáng chú ý, lợi suất trái phiếu dài hạn có thể còn tăng thêm.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.