Nới lỏng một phần trừng phạt của Mỹ, dầu thô Iran sắp được bốc dỡ trở lại

2026-06-24

Mỹ tạm thời nới lỏng trừng phạt đối với Iran, cho phép bán và vận chuyển dầu thô Iran. Theo đó, lượng dầu bị tồn đọng trong Vịnh Ba Tư đã bắt đầu được đưa đi. Phía Iran có thể thu về hơn 1 nghìn tỷ yên.

Tàu lớn rời cảng trên đảo Kharg

Tại cầu cảng phía tây trên đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu của Iran ở Vịnh Ba Tư, tàu chở dầu siêu lớn 'Imperial' bắt đầu từ từ rời bến vào lúc 3 giờ sáng ngày 23 giờ địa phương, tức 8 giờ 30 phút sáng cùng ngày giờ Nhật Bản. Tàu có mớn nước khoảng 21 mét, khoang chứa khoảng 2 triệu thùng được cho là gần như đầy.

Theo trang thông tin hàng hải MarineTraffic, tàu mang cờ Sao Tome và Principe. Tính đến 22 giờ 30 phút ngày 23, tàu đang di chuyển ngoài khơi Qatar, và trong mục hiển thị điểm đến của hệ thống nhận dạng tự động tàu thuyền (AIS), dòng chữ 'có thủy thủ đoàn Trung Quốc trên tàu' được hiển thị, cho thấy tàu đang hướng về phía eo biển Hormuz.

Phân tích của Nhật báo Kinh tế Nhật Bản đối với ảnh vệ tinh do vệ tinh quan sát Trái Đất Sentinel-2 của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) chụp ngày 20 cho thấy có 3 tàu cỡ lớn, được cho là tàu chở dầu, tại cầu cảng phía tây. Một trong số đó là 'Imperial'. Cho đến ngày 19, tức ngày trước đó, trong hơn 1 tháng không nhìn thấy bóng tàu nào tại cầu cảng, cho thấy hoạt động đang tăng tốc nhanh chóng. Trên MarineTraffic, dữ liệu vị trí của nhiều tàu kéo hỗ trợ tàu lớn ra vào cảng cũng được phát đi.

Nới lỏng trừng phạt thúc đẩy xuất hàng

Ngày 22, Mỹ thông báo rằng dựa trên biên bản ghi nhớ được hai bên ký ngày 17, việc bán, vận chuyển và các hoạt động khác liên quan đến dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của Iran đã được loại khỏi danh mục trừng phạt. Nếu trong 60 ngày tới đàm phán đạt được thỏa thuận cuối cùng, toàn bộ trừng phạt sẽ được dỡ bỏ.

Từ giữa tháng 4 đến nay, quân đội Mỹ đã duy trì phong tỏa trên biển đối với các tàu ra vào cảng Iran. Tại đảo Kharg, lượng dầu không thể xuất đi đã bị tồn đọng, và Iran được cho là đã tích trữ dầu bằng cả những tàu chở dầu cũ. Trước đợt nới lỏng một phần lần này, khả năng cao là nước này đã lập tức bắt đầu bốc dỡ hàng.

Lượng dầu chưa bàn giao có thể đạt 122 triệu thùng

Theo bà Claire Jungman của công ty nghiên cứu Vortexa của Anh, trong số dầu thô Iran được chở trên các tàu chở dầu và phương tiện khác, lượng chưa bàn giao tính đến ngày 19 ít nhất đã đạt 69 triệu thùng. Nếu cộng cả phần ngoài Vịnh Ba Tư và số hàng trên đội tàu bóng tối không công khai vị trí, con số này lên tới 122 triệu thùng.

Giá giao ngay của dầu Dubai, chỉ báo của dầu thô Trung Đông, tính đến ngày 23 quanh mức 70 USD mỗi thùng. Nếu Iran bán hết ở mức giá hiện nay, doanh thu có thể đạt 8,5 tỷ USD, tương đương khoảng 1,3 nghìn tỷ yên.

Tuy nhiên, nếu đàm phán hướng tới thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran diễn ra bế tắc hoặc đổ vỡ, trừng phạt có thể được tái áp đặt. Trong cuộc đàm phán cấp cao bắt đầu từ ngày 21, Mỹ cho biết hai bên đã nhất trí rằng phía Iran chấp nhận cho Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) thanh tra, nhưng phía Iran phủ nhận điều này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22 cảnh báo rằng 'nếu Iran không thực hiện thỏa thuận hoặc có hành động không phù hợp, tôi sẽ làm điều cần làm'.

Mỹ bắt đầu trừng phạt Iran từ năm 1979, sau đó mở rộng sang các lĩnh vực doanh nghiệp nước ngoài, tài chính, vận tải biển và bảo hiểm. Trừng phạt từng được nới lỏng một phần theo thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, nhưng chính quyền Trump đã rút khỏi thỏa thuận vào năm 2018 và siết chặt trở lại.

Theo Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), sản lượng xuất khẩu dầu thô của Iran trong năm 2025 là 1,66 triệu thùng mỗi ngày. Nhờ nhu cầu mạnh từ Trung Quốc, con số này đã tăng gấp 4 lần so với mức 400.000 thùng/ngày trong năm 2020, mức thấp nhất kể từ năm 1980, mốc dữ liệu có thể truy ngược. Tuy vậy, con số này vẫn chưa chạm tới mức hơn 2 triệu thùng/ngày của giai đoạn thập niên 1990 đến 2000.

Dầu mỏ là trụ cột lớn của nguồn thu quốc gia Iran. Năm 2019, khi đó Ngoại trưởng Mỹ Pompeo đã chỉ ra rằng 40% doanh thu của chính quyền Iran bắt nguồn từ việc bán dầu.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.