Thủ tướng Anh Starmer tuyên bố từ chức, cuộc đua kế nhiệm trong Công đảng xoay quanh ông Burnham

2026-06-22

Thủ tướng Anh Starmer ngày 22 tuyên bố sẽ từ chức. Sau thất bại nặng nề của đảng cầm quyền Công đảng trong cuộc bầu cử địa phương thống nhất hồi tháng 5, áp lực buộc ông rời nhiệm sở trong nội bộ đảng ngày càng gia tăng. Việc cựu thị trưởng Manchester Burnham, người được xem là ứng viên kế nhiệm sáng giá nhất, trở lại chính trường quốc gia khiến ông Starmer đánh giá rằng việc tiếp tục tại vị là khó khăn.

Lịch trình bầu lãnh đạo được nêu ra

Phát biểu trước Văn phòng Thủ tướng, ông nói: 'Công đảng đang đặt câu hỏi ai là người phù hợp để lãnh đạo đảng hướng tới cuộc tổng tuyển cử tiếp theo, dự kiến diễn ra trước năm 2029. Tôi chấp nhận ý chí của đảng và sẽ từ chức lãnh đạo đảng'. Việc tiếp nhận ứng cử cho cuộc bầu cử lãnh đạo để chọn người kế nhiệm sẽ bắt đầu ngày 9 tháng 7. Sau cuộc bầu cử lãnh đạo vào mùa hè, ông cho biết lãnh đạo mới sẽ nhậm chức trước khi Quốc hội mở lại vào ngày 1 tháng 9.

'Tôi sẽ ở lại cương vị thủ tướng cho đến khi cuộc bầu cử lãnh đạo kết thúc và sẽ dốc toàn lực để bảo đảm việc bàn giao suôn sẻ', ông nói.

Sự ủng hộ trong đảng dồn vào ông Burnham

Sau thất bại nặng nề của Công đảng trong cuộc bầu cử địa phương thống nhất hồi tháng 5, một nghị sĩ Hạ viện của đảng này kêu gọi ông Starmer rời nhiệm sở đã từ chức với mong muốn nhường ghế cho ông Burnham. Trong cuộc bầu cử bổ sung diễn ra ngày 18 tại vùng ngoại ô Manchester ở miền trung nước Anh, ông Burnham đã giành chiến thắng và trở lại chính trường quốc gia sau 9 năm.

Tại bầu cử địa phương, Công đảng còn thua đảng dân túy cánh hữu Reform UK ngay cả ở khu vực quanh Manchester, thành trì lâu năm của đảng. Ông Burnham tại cuộc bầu cử bổ sung đã cho thấy mức độ ủng hộ dành cho ông vượt qua đà lên của Reform UK, khiến tiếng gọi 'Thủ tướng Burnham' trong nội bộ đảng càng mạnh.

Khoảng 200 nghị sĩ Công đảng được cho là ủng hộ ông Burnham làm thủ tướng, vượt xa con số 81 người, tương đương 20% số nghị sĩ thuộc đảng, cần thiết để tổ chức bầu lãnh đạo. Ông Starmer với tư cách đương kim lãnh đạo có thể ra tranh cử mà không cần đề cử, nhưng thế yếu là quá rõ. Trong nội bộ đảng, động thái này được xem là một 'cuộc rút lui trong danh dự'.

Cũng tác động tới hợp tác quốc tế

Nếu không có ứng viên nào khác ngoài ông Burnham, đại diện cánh tả trong Công đảng, ông gần như chắc chắn sẽ được bầu làm lãnh đạo đảng và trở thành thủ tướng. Ông Streeting, một gương mặt tiêu biểu của cánh hữu trong đảng, người đã từ chức bộ trưởng y tế sau cuộc bầu cử địa phương, trước đây đã công khai ý định tranh cử lãnh đạo. Nếu có nhiều người ra tranh cử, thủ tướng mới sẽ được quyết định thông qua cuộc bầu lãnh đạo.

Với tư cách lãnh đạo Công đảng, ông Starmer đã đưa đảng tham gia cuộc tổng tuyển cử năm 2024 và giành lại chính quyền từ đảng Bảo thủ sau 14 năm. Ông nỗ lực khôi phục quan hệ với Liên minh châu Âu (EU), vốn bị rạn nứt sâu dưới chính quyền trước, đồng thời trong nước tăng chi cho y tế, giáo dục và hạ tầng.

Tuy nhiên, việc đưa ra các biện pháp tăng thuế đối với doanh nghiệp và người giàu cũng làm dấy lên hình ảnh một chính quyền buộc người dân gánh thêm chi phí. Việc bổ nhiệm một nhân vật kỳ cựu của đảng, người thân thiết với tỷ phú Mỹ Epstein, làm đại sứ tại Mỹ cũng gây ra chỉ trích.

Ông Starmer từng dẫn dắt các nỗ lực hỗ trợ Ukraine trong lúc chính quyền Trump giảm mức độ can dự, đồng thời giữ khoảng cách với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, trong khi thúc đẩy đối thoại đa phương để bảo đảm an ninh tại Eo biển Hormuz. Tuyên bố từ chức của ông cũng phủ bóng lên những nỗ lực hợp tác quốc tế này.

Mới ngày 14, ông vừa gặp Thủ tướng Sanae Takaichi tại London và thống nhất phối hợp để tăng cường hơn nữa quan hệ song phương, rồi ngay sau đó đã tuyên bố từ chức.

Trước đây, ông Burnham từng nói rằng nên nới lỏng các quy tắc kỷ luật tài khóa. Nếu ông được chọn làm thủ tướng, có ý kiến cho rằng lo ngại về tình hình tài khóa xấu đi sẽ kéo lợi suất trái phiếu chính phủ Anh tăng thêm.

Ông Starmer là thủ tướng thứ 6 trong 10 năm qua. Giữa bối cảnh hỗn loạn quanh tiến trình rời EU, các vụ bê bối liên tiếp và kinh tế trì trệ, các chính phủ ngắn nhiệm kỳ vẫn tiếp diễn. So với thời kỳ chính phủ Thatcher kéo dài 11 năm hay chính phủ Blair kéo dài 10 năm, diện mạo chính trị Anh đã thay đổi rất lớn.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.