Ngân hàng Nhật Bản tăng lãi suất lần đầu sau nửa năm, lãi suất chính sách lên 1%, cao nhất 31 năm

2026-06-16

Ngân hàng Nhật Bản tại cuộc họp chính sách tiền tệ ngày 16 đã quyết định tăng lãi suất lần đầu sau nửa năm, nâng lãi suất chính sách lên 1%. Mức này là cao nhất trong 31 năm. Trong bối cảnh phải vừa kiềm chế đà chững lại của kinh tế vừa thực hiện ổn định giá cả, Ngân hàng Nhật Bản đã bước vào một giai đoạn đầy khó khăn.

Quyết định của cuộc họp

Cuộc họp lần này diễn ra khi Thống đốc Kazuo Ueda đang vắng mặt do phải nhập viện điều trị bệnh truyền nhiễm. Việc thay đổi chính sách trong lúc thống đốc vắng mặt là điều hiếm thấy, và kết quả bỏ phiếu của 8 thành viên ủy ban chính sách, không tính ông Ueda, cho thấy 7 người ủng hộ việc tăng lãi suất.

Áp lực từ giá cả và tỷ giá

Cơ sở để Ngân hàng Nhật Bản quyết định nâng lãi suất, lần đầu kể từ tháng 12 năm 2025, là đánh giá rằng căng thẳng ở Trung Đông làm giá dầu thô tăng lên, qua đó làm gia tăng rủi ro lạm phát tăng tốc thông qua việc tăng giá của nhiều mặt hàng.

Phát biểu tại họp báo sau cuộc họp, Phó Thống đốc Shinichi Uchida cho biết lợi nhuận doanh nghiệp đang ở mức cao cùng với các biện pháp của chính phủ nhằm đối phó giá cả tăng cao đang hỗ trợ nền kinh tế, đồng thời nói rằng 'rủi ro kinh tế suy giảm mạnh đã giảm bớt so với trước đây'. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý việc chuyển phần chi phí tăng lên sang giá bán trong giao dịch giữa các doanh nghiệp đang diễn ra với tốc độ khá nhanh, và cảnh báo rủi ro tốc độ tăng giá cơ bản có thể vượt mục tiêu ổn định giá 2% và tăng tốc.

Dù giá dầu thô đang dần hạ nhiệt nhờ thỏa thuận tạm thời hướng tới chấm dứt giao tranh giữa Mỹ và Iran, ông Uchida đánh giá xu hướng giảm căng thẳng là 'đáng mong đợi', nhưng nhấn mạnh cần theo dõi thận trọng tác động đối với kinh tế và giá cả.

Khả năng tăng lãi suất tiếp và mua trái phiếu chính phủ

Trên thị trường ngoại hối, áp lực đồng yen yếu vẫn bền bỉ và cũng là một yếu tố có thể kéo theo lạm phát nhập khẩu. Ông Uchida cho biết khi ngày càng có nhiều doanh nghiệp sẵn sàng tăng lương và tăng giá, biến động tỷ giá sẽ dễ tác động đến giá cả hơn.

Chính phủ và Ngân hàng Nhật Bản đã can thiệp mua yen quy mô lớn trong kỳ nghỉ dài từ cuối tháng 4, nhưng tỷ giá yen hiện đã quay về mức gần như trước can thiệp, quanh 160 yen đổi 1 USD. Các ngân hàng trung ương ở nước ngoài cũng tiếp tục duy trì lập trường thắt chặt, nên nếu chênh lệch lãi suất trong và ngoài nước không thu hẹp, áp lực bán yen khó mà giảm bớt.

Mối quan tâm của thị trường đang chuyển sang thời điểm tăng lãi suất tiếp theo. Từ quan điểm rằng việc doanh nghiệp tăng giá do giá nguyên liệu tăng từ mùa xuân năm nay sẽ lan rộng vào khoảng mùa thu, cũng xuất hiện dự báo rằng lần tăng lãi suất tiếp theo sẽ diễn ra tại cuộc họp tháng 10. Ông Uchida nói rằng 'sẽ tiếp tục tăng lãi suất để đưa tốc độ tăng giá cơ bản về 2%', nhưng không nêu rõ thời điểm hay tốc độ cụ thể.

Khi được hỏi về rủi ro đi sau đường cong chính sách, ông cho biết sẽ tiếp tục nâng lãi suất chính sách và điều hành một cách phù hợp để không rơi vào tình trạng như vậy. Ông cũng đề cập đến lãi suất trung lập, nhưng với ước tính của Ngân hàng Nhật Bản công bố vào tháng 3 về lãi suất trung lập theo danh nghĩa trong khoảng 1,1-2,5%, ông nói rằng 'có sự phân tán khá lớn, nên không mấy hữu ích', qua đó cho thấy lập trường sẽ tiếp tục tìm điểm đến dựa trên việc theo dõi các thay đổi của kinh tế, giá cả và môi trường tài chính sau khi tăng lãi suất.

Tại cuộc họp lần này, ngân hàng cũng quyết định kế hoạch mới về mua trái phiếu chính phủ. Cho đến quý 1 năm 2027, cơ quan này sẽ bám theo kế hoạch hiện hành và giảm quy mô mua 2.000 tỷ yen mỗi quý; từ quý 2 cùng năm trở đi sẽ dừng giảm và tiếp tục mua với tốc độ khoảng 2.000 tỷ yen mỗi tháng. Dưới chính sách nới lỏng dị biệt, Ngân hàng Nhật Bản đã mua vào một lượng lớn trái phiếu chính phủ dài hạn, nhưng tác dụng phụ làm cản trở việc hình thành lãi suất tự do trên thị trường ngày càng mạnh hơn. Việc cắt giảm bắt đầu từ tháng 8 năm 2024 đã cải thiện chức năng thị trường, và ông Uchida nói rằng 'nhu cầu cắt giảm thêm đã giảm bớt'. Từ năm 2025 trở đi, đà tăng của lợi suất trái phiếu dài hạn cũng trở nên đáng chú ý, và ngân hàng sẽ tìm cách cân bằng với mục tiêu ổn định thị trường.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.