Từ sinh viên đến giới nhà giàu Saudi, lệnh mua đổ dồn khiến cổ phiếu SpaceX tăng vọt ngay ngày đầu niêm yết
2026-06-16
Từ sinh viên đến giới nhà giàu, việc SpaceX niêm yết đã tạo nên cơn sốt trên toàn cầu.
Nhà đầu tư sinh viên cũng đổ xô mua
Tại câu lạc bộ đầu tư cổ phiếu Forward của Đại học Waseda, nơi có hơn 100 sinh viên theo học, số sinh viên nộp đơn mua cổ phiếu SpaceX của Mỹ đã vượt 20 người, bao gồm cả những người mới bắt đầu đầu tư chứng khoán. Đại diện Yuta Era cho biết: 'Nếu không đăng ký đợt chào bán công khai lần đầu (IPO) này thì chưa phải là nhà đầu tư'.
Hoàng tử Saudi cũng tham gia
Hoàng tử Saudi Arabia Alwaleed bin Talal, người đứng đầu công ty đầu tư Kingdom Holding, cũng đã đặt cược vào SpaceX. Trên X, trước đây là Twitter, ông đăng rằng 'tôi háo hức với một chương mới hướng tới các vì sao'.
Vốn hóa thị trường lên 2.100 tỷ USD
Giá đóng cửa của SpaceX, niêm yết ngày 12, cao hơn 19% so với giá chào bán. Vốn hóa thị trường đã tăng từ khoảng 1.770 tỷ USD, tính theo giá chào bán, lên 2.100 tỷ USD (khoảng 340 nghìn tỷ yen) ngay trong ngày đầu lên sàn.
Lệnh mua vào cho giấc mơ của một mình Elon Musk đã tạo ra đợt IPO lớn nhất trong lịch sử. Các kịch bản tăng trưởng đầy tham vọng như trung tâm dữ liệu ngoài không gian hay định cư trên sao Hỏa được thị trường đánh giá cao.
Thành công phóng tên lửa là lực đỡ
Ngày 22/5, hai ngày sau khi bản cáo bạch được công bố, công ty đã tiến hành chuyến bay thử nghiệm của phiên bản thế hệ mới của tên lửa lớn nhất thế giới Starship. Năm 2025, phiên bản trước đó đã thất bại liên tiếp ba lần khi phóng.
Nếu lại thất bại, kỳ vọng có thể biến thành thất vọng và làm tổn hại giá trị doanh nghiệp. Nhưng lần này tên lửa đã bay lên cao, và dù gặp trục trặc động cơ, nó vẫn đi vòng nửa Trái Đất trước khi hạ cánh xuống biển. Thành công của vụ phóng trở thành lực đỡ giúp nâng giá trị doanh nghiệp, và đợt chào bán cổ phiếu được cho là đã nhận lượng đăng ký cao hơn hơn gấp ba lần số tiền huy động trên toàn cầu.
Cấu trúc kiểm soát gây lo ngại
Trong khi đó, những nghi ngại về tính khả thi trong tham vọng của Musk vẫn dai dẳng. Về vệ tinh trung tâm dữ liệu ngoài không gian, SpaceX đã nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cho kế hoạch phóng tối đa 1 triệu vệ tinh. Con số này gấp 100 lần khoảng 10.000 vệ tinh viễn thông Starlink mà công ty đang vận hành.
Ngay trước khi niêm yết, ngày 8/6, Musk bất ngờ công bố phác thảo về trung tâm dữ liệu ngoài không gian mang tên AI1 và nói rằng 'không cần bất cứ thứ gì giống phép màu'. Ông nhấn mạnh rằng cấu trúc của nó đơn giản hơn so với vệ tinh Starlink. Bản cáo bạch nêu rằng hệ thống có thể được triển khai sớm nhất vào năm 2028, nhưng Musk cho biết ông đặt mục tiêu phóng trước cuối năm 2027, dường như nhằm tạo ấn tượng rằng kế hoạch này không phải là chuyện viển vông.
Dù vậy, vẫn có những nhà đầu tư giữ khoảng cách với đợt IPO khổng lồ này. Quỹ hưu trí dành cho giáo viên của Đan Mạch, AkademikerPension, đã quyết định không mua cổ phiếu SpaceX theo đánh giá của Giám đốc Đầu tư (CIO) Anas Sherd. Ông nói: 'Không thể chấp nhận được. Sẽ vào danh sách loại trừ'.
Điều bị xem là vấn đề là cấu trúc trong đó Musk nắm 80% quyền biểu quyết. Dù quản lý thất bại, ông vẫn không thể bị sa thải nếu không có sự đồng ý của chính mình. Đối với một quỹ hưu trí với định hướng đầu tư dài hạn, Sherd đánh giá rủi ro trong tương lai còn lớn hơn.
Nền tảng cho việc Musk theo đuổi tập trung quyền lực triệt để là trải nghiệm cay đắng tại hãng xe điện Tesla. Năm 2018, cổ đông Tesla Richard Tornetta đã kiện rằng phương án thù lao trị giá 56 tỷ USD dành cho Musk là quá lớn, và đến năm 2024 từng giành được phán quyết hủy bỏ một lần. Tại thời điểm khởi kiện, ông chỉ nắm 9 cổ phiếu. Việc kế hoạch bị chệch hướng bởi một cổ đông nhỏ lẻ với số cổ phiếu trị giá khoảng 300.000 yen đã khiến Musk nhận thức rõ nguy cơ bị can thiệp từ bên ngoài, và trở thành một yếu tố khiến ông tăng cường kiểm soát tại SpaceX thông qua cổ phiếu nhiều loại quyền biểu quyết.
Trong bài phát biểu hồi tháng 3, Gwynne Shotwell, Chủ tịch kiêm Giám đốc Vận hành (COO) của SpaceX, tự ca ngợi rằng công ty đã 'hiện thực hóa chòm vệ tinh lớn nhất và tiên tiến nhất thế giới cùng mạng lưới truyền thông phủ khắp Trái Đất'. Starlink hiện đã tác động đến cục diện chiến sự toàn cầu, và quyết định đơn phương của Musk cũng đang ảnh hưởng tới an ninh của các quốc gia.
Trong bản cáo bạch, chính công ty cũng thừa nhận rằng 'việc thay đổi vai trò của Musk có thể gây xáo trộn nghiêm trọng cấu trúc quản trị và ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng thực thi chiến lược'. Nói cách khác, SpaceX đã tự nêu rõ sự hiện diện của một người nắm quyền tuyệt đối.
Liệu đợt IPO lớn nhất lịch sử, nơi một cá nhân nắm quyền lực khổng lồ, sẽ trở thành diện mạo mới của chủ nghĩa tư bản Mỹ hay kết thúc bằng một thất bại hoành tráng?
Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.