BOJ tăng lãi suất lần đầu sau 6 tháng, Bộ trưởng Tài chính Mỹ thúc đẩy chấn chỉnh đồng yên yếu

2026-06-14

Ngân hàng Nhật Bản sẽ thảo luận việc tăng lãi suất lần đầu sau 6 tháng tại cuộc họp chính sách tiền tệ ngày 15-16. Đằng sau động thái này là việc Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày càng lo ngại về việc đồng yên và trái phiếu Nhật cùng suy yếu, qua đó thúc giục BOJ hành động.

Nguyên nhân đồng yên yếu theo góc nhìn của Mỹ

Theo các quan chức Mỹ, ông Bessent đã quyết định thăm Nhật Bản từ tháng 2, khá sớm. Để kìm hãm hoạt động bán yên của giới đầu cơ, ngày 23-1, ông đã thực hiện một cuộc kiểm tra tỷ giá, bước đi trước can thiệp ngoại hối. Sau đó, xu hướng đồng yên yếu vẫn tiếp diễn và ông cho rằng cần phải trực tiếp trao đổi với phía Nhật Bản.

Ông cho rằng nguyên nhân chính của đồng yên yếu là việc BOJ chậm tăng lãi suất. Ông từng bày tỏ quan điểm rằng nếu BOJ điều hành chính sách tiền tệ theo hướng coi trọng lạm phát, tỷ giá yên sẽ ổn định ở mức hợp lý. Trong khi đó, với Thống đốc Kazuo Ueda, ông gọi là người quen biết từ 10 năm nay và là 'một central banker rất xuất sắc', qua đó hàm ý rằng việc tăng lãi suất chậm trễ xuất phát từ áp lực bên ngoài hơn là từ ban điều hành BOJ.

Chuyến thăm Nhật Bản ban đầu được sắp xếp trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung ngày 11-13/5, nhưng cuối cùng ông ưu tiên các cuộc gặp với Thủ tướng Sanae Takaichi, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama và Thống đốc Ueda. Với bà Katayama, hai bên đã thống nhất về việc kiềm chế hoạt động bán yên mang tính đầu cơ và, theo các nguồn ngoại giao Nhật-Mỹ, phía Mỹ cũng tái khẳng định tính độc lập của BOJ. Cuộc gặp song phương giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ và Thống đốc BOJ là điều hiếm thấy; sau khi ông Bessent rời Nhật sớm để dự cuộc họp khẩn với Trung Quốc, cuộc trao đổi này được dời sang hội nghị Nhóm Bảy nước công nghiệp phát triển (G7) tại Paris ngày 19/5.

Cảnh giác trước biến động bất thường của thị trường

Tại hội nghị thượng đỉnh Nhật-Mỹ hồi tháng 3, ông Bessent đã ví quan hệ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Takaichi với mối quan hệ giữa Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và Thủ tướng Anh Margaret Thatcher. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, một quan chức tiền tệ Mỹ lại nói với phía Nhật rằng Washington thực chất lo ngại bà Takaichi có thể rơi vào hoàn cảnh giống như Thủ tướng Anh Liz Truss năm 2022. Tại Anh trong năm đó, đợt cắt giảm thuế quy mô lớn nhưng không có nguồn tài trợ đã khiến lãi suất tăng vọt và gây ra cú sốc Truss.

Tháng 1, trong chuyến thăm Thụy Sĩ, ông Bessent nói về thị trường trái phiếu Nhật Bản rằng đã có một biến động '6 độ lệch chuẩn', thể hiện mức cảnh giác cao. Sáu sigma là một hiện tượng cực kỳ hiếm trong thống kê, chỉ xảy ra 3-4 lần trong 1 triệu lần. Điều phía Mỹ quan ngại là việc lãi suất Nhật tăng cùng lúc với hoạt động bán yên. Thông thường, lãi suất tăng sẽ kéo theo lực mua yên, nhưng trong tháng 1, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 40 năm có lúc vượt 4%, trong khi tỷ giá yên giảm xuống quanh mức 159 yên đổi 1 USD.

Nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản bán ròng trái phiếu kho bạc Mỹ

Trọng tâm lo ngại của ông Bessent là việc tình trạng 'bán tháo Nhật Bản' trên cả tiền tệ và trái phiếu có thể kích hoạt việc các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản bán trái phiếu kho bạc Mỹ, qua đó đẩy lãi suất Mỹ đi lên. Citigroup đã cảnh báo rằng trong giai đoạn lãi suất yên tăng vào tháng 1, động thái này có thể kéo theo lượng bán trái phiếu kho bạc Mỹ lên tới 130 tỷ USD.

Về dài hạn, cách đúng đắn để cắt đứt chuỗi tác động này là khôi phục niềm tin vào tài khóa Nhật Bản, nhưng trong ngắn hạn việc kiềm chế đồng yên yếu được xem là biện pháp hữu hiệu. Điều này có thể làm giảm việc hủy hợp đồng bảo hiểm bằng ngoại tệ và chi phí phòng hộ tỷ giá, đồng thời hạn chế việc bán tài sản ngoại tệ của các nhà đầu tư tổ chức.

Sau khi bán ròng hơn 5 nghìn tỷ yên trái phiếu kho bạc Mỹ trong giai đoạn tháng 2-3, các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản đã chuyển sang mua ròng 0,3 nghìn tỷ yên trong tháng 4. Bộ Tài chính và BOJ đã tiến hành can thiệp mua yên trong kỳ nghỉ dài, còn các quan chức Mỹ cũng tỏ ra chấp thuận khi nói rằng họ đang 'liên lạc chặt chẽ với Nhật Bản' để kiềm chế đồng yên yếu.

Ông Bessent được biết đến là người yêu Nhật Bản, với hơn 50 lần tới thăm nước này. Trong vai trò nhà đầu tư vào năm 2013, ông được cho là đã kiếm hơn 1 tỷ USD nhờ bán khống đồng yên trong đợt tăng giá theo Abenomics, nhưng hiện nay, trên cương vị Bộ trưởng Tài chính, ông cũng phải quan tâm đến sự ổn định của tỷ giá yên từ góc độ quản lý thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.