SpaceX niêm yết tạo bước ngoặt, Big Tech Mỹ quay lại tăng vốn và niêm yết

2026-06-13

Công ty SpaceX của Mỹ, hoạt động trong lĩnh vực vũ trụ và trí tuệ nhân tạo (AI), đã niêm yết trên Nasdaq ngày 12. Đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) quy mô lớn này được xem là một dấu mốc đảo chiều xu hướng doanh nghiệp tư nhân hóa kéo dài suốt một phần tư thế kỷ kể từ khi bong bóng công nghệ thông tin vỡ. Trên thị trường, cuộc tranh giành vốn đã bắt đầu, trong bối cảnh một 'kỷ nguyên IPO lớn' đang đến gần để huy động vốn cho tăng trưởng.

Phát hành cổ phiếu mới tăng tốc

Trong nhóm Big Tech Mỹ, các động thái tài trợ bằng vốn cổ phần đang lan rộng nhanh chóng. Số vốn mới SpaceX huy động qua IPO đạt 75 tỷ USD, tương đương khoảng 12 nghìn tỷ yên, vượt xa mức 29,4 tỷ USD từ IPO của Saudi Aramco năm 2019.

Trong cuộc đua phát triển AI, mỗi công ty cần 확보 nguồn vốn đầu tư lên tới hàng chục nghìn tỷ yên. Alphabet của Mỹ (Google) trong tháng này đã công bố kế hoạch phát hành cổ phiếu trị giá 84,7 tỷ USD, cao hơn cả SpaceX. Oracle của Mỹ cũng đang thúc đẩy kế hoạch huy động 40 tỷ USD thông qua cổ phiếu mới và trái phiếu doanh nghiệp. Theo Financial Times của Anh, Meta của Mỹ cũng đang xem xét phát hành cổ phiếu với quy mô hàng chục tỷ USD.

Trong lĩnh vực AI tạo sinh, Anthropic và OpenAI đang cạnh tranh về thời điểm niêm yết tiếp theo sau SpaceX. Trên thị trường, có quan điểm cho rằng cả hai công ty sẽ niêm yết vào khoảng tháng 9 đến tháng 10, với số vốn huy động mỗi công ty vào khoảng 50 tỷ USD.

Vai trò của thị trường chứng khoán thay đổi

Goldman Sachs cho rằng tỷ lệ giá trị phát hành cổ phiếu trên vốn hóa thị trường của năm 2026 sẽ tăng từ 0,6% của năm trước lên 1,8%, tiến gần mức 2,0% của mua lại cổ phiếu quỹ. Nếu lượng phát hành tiếp tục tích lũy, con số này thậm chí có thể vượt mua lại cổ phiếu quỹ lần đầu sau 23 năm.

Điều này cho thấy thị trường chứng khoán, vốn từng là nơi doanh nghiệp trả lại tiền cho thị trường thông qua hoàn vốn cho cổ đông, đang dần lấy lại chức năng cốt lõi là cung cấp vốn cho tăng trưởng. Việc Big Tech huy động vốn quy mô lớn dường như sẽ trở thành chất xúc tác để nhìn lại vai trò và ý nghĩa tồn tại của thị trường.

Xu hướng tư nhân hóa đảo chiều

Các thương vụ IPO khổng lồ nối tiếp nhau phản ánh việc tư nhân hóa quyền sở hữu doanh nghiệp kéo dài suốt một phần tư thế kỷ đang bước vào bước ngoặt. Từ sau cú sụp đổ của bong bóng công nghệ năm 2000, xu hướng đưa doanh nghiệp ra khỏi thị trường tăng tốc. Các vụ gian lận kế toán của Enron và WorldCom lần lượt bị phanh phui, và Đạo luật Sarbanes-Oxley yêu cầu tăng cường kiểm soát nội bộ đối với các công ty niêm yết cũng được ban hành.

Nhiều doanh nghiệp ngại chi phí niêm yết tăng cao đã rời bỏ thị trường, khiến số công ty niêm yết tại Mỹ gần như giảm một nửa, từ 8.090 công ty năm 1996 xuống còn 3.908 công ty vào năm 2025. Các quỹ mua lại doanh nghiệp và quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) đã trở thành nơi tiếp nhận xu hướng tư nhân hóa này.

Tuy nhiên, những quỹ như vậy rồi cũng muốn niêm yết số cổ phiếu đang nắm giữ để chốt lời. Trong bối cảnh cơn sốt AI đẩy định giá trên thị trường niêm yết lên cao, thị trường hiện nay đang trở thành nơi bán ra thuận lợi cho các quỹ và startup.

Tính bền vững của kỷ nguyên IPO lớn

Về khả năng thị trường hấp thụ làn sóng tăng vốn, có quan điểm cho rằng nguồn thanh khoản dồi dào sẽ là điểm tựa. Chiến lược gia cổ phiếu Ryota Sakanaka của Citigroup Securities nhận định: 'Xu hướng dư thừa tiền trên toàn cầu đang mạnh lên trở lại, và có thể được hấp thụ nhờ thanh khoản dồi dào'.

Trong khi Mỹ, châu Âu và Nhật Bản siết chặt tiền tệ bằng cách tăng lãi suất, Trung Quốc vẫn tiếp tục nới lỏng. Tuy vậy, đà đầu tư thiết bị còn yếu, khiến nguồn vốn dư thừa chảy vào các thị trường tài chính toàn cầu. Thanh khoản dư thừa từ Trung Quốc, theo vòng quay, đang đẩy giá cổ phiếu trên toàn thế giới đi lên.

Trong kỷ nguyên IPO lớn mà SpaceX mở ra, ba điều kiện hình thành bong bóng đã hội đủ: đột phá công nghệ, dư thừa tiền và tâm lý đầu cơ đại chúng. Đối tượng đầu cơ ngoài cổ phiếu SpaceX còn được dự báo sẽ mở rộng sang cổ phiếu của Anthropic và OpenAI khi các công ty này niêm yết trong thời gian tới.

Diễn biến của bong bóng vẫn chưa thể nhìn thấy trước. Tuy nhiên, việc nắm bắt được làn sóng lớn này sẽ không chỉ quyết định nhà đầu tư mà còn tác động đến vận mệnh của doanh nghiệp.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.