Phương án thuế suất 1% đối với thực phẩm, Thủ tướng Takaichi có thể chốt trong tháng này

2026-06-02

Thủ tướng Sanae Takaichi sẽ quyết định trong tháng này về tính khả thi của phương án giảm thuế tiêu dùng, theo đó từ tháng 4/2027 thuế suất đối với thực phẩm sẽ là 1%. Trên cơ sở quan điểm của chính phủ rằng nếu thuế suất là 1% thì việc sửa đổi hệ thống máy tính tiền chỉ mất 'tối đa khoảng 5 đến 6 tháng', bà đang tiến hành chốt các điều chỉnh cuối cùng.

Triển vọng sửa đổi máy tính tiền

Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp sẽ nêu quan điểm về thời gian sửa đổi máy tính tiền tại cuộc họp của các nhà thực thi trong 'Hội nghị quốc gia về an sinh xã hội' ngày 3. Trong dự thảo tóm tắt do bộ này tổng hợp, dựa trên kết quả nghe ý kiến từ các hiệp hội bán lẻ, các trung tâm bách hóa địa phương và siêu thị, cơ quan này kết luận rằng 'nếu thuế suất là 1% thì phần lớn có thể xử lý trong nửa năm'.

So sánh với phương án 0%

Nếu đưa thuế suất tiêu dùng đối với thực phẩm về 0% đúng như cam kết bầu cử Hạ viện của Đảng Dân chủ Tự do, việc sửa đổi máy tính tiền sẽ cần 'tối đa khoảng 10 tháng đến 1 năm'. Với mức 1%, sẽ không cần điều tra tác động liên quan đến 'tính đặc thù của 0%' hay sửa đổi hệ thống, và thời gian xử lý có thể rút ngắn còn khoảng một nửa.

Thiết kế hệ thống và nguồn tài chính

Thiết kế hệ thống giảm thuế tiêu dùng dự kiến sẽ được Hội nghị quốc gia hoàn tất thảo luận trong tháng 6. Dựa trên báo cáo của hội nghị này, Thủ tướng sẽ công bố phương án ứng phó cuối cùng. Trong nội bộ chính phủ và liên minh cầm quyền, có ý kiến cho rằng nên ưu tiên thực hiện sớm trước tình hình Trung Đông xấu đi và giá dầu tăng, vì vậy tiếng nói đòi mức 1% đang mạnh ở một bộ phận.

Một quan chức chính phủ ngày 2 cho biết về mức thuế suất 0% rằng 'dù mất bao nhiêu thời gian để sửa đổi thì vẫn còn nỗi lo hệ thống phát sinh vấn đề', qua đó cho thấy quan điểm rằng phương án 1% đang là ứng viên hàng đầu. Bản thân Thủ tướng cũng ủng hộ việc triển khai sớm, và tại cuộc tranh luận lãnh đạo đảng ngày 20/5 bà nói rằng 'giảm thuế nên làm càng sớm càng tốt, và tốc độ cũng quan trọng'. Với những người xung quanh, vào cuối tháng 5 bà từng giải thích rằng 'coi trọng việc dung hòa giữa tốc độ và mức độ đầy đủ'.

Trong nội bộ chính quyền, ngay cả trong trường hợp áp dụng 1%, vẫn có tiếng nói lo ngại về tính nhất quán với mục tiêu mà Đảng Dân chủ Tự do nêu ra là 'đẩy nhanh việc xem xét hướng tới việc đưa thuế tiêu dùng về 0% trong thời hạn hai năm'. Trong khi đó, các cuộc thăm dò dư luận của nhiều cơ quan báo chí trong tháng 5 cho thấy có nhiều ý kiến yêu cầu thực hiện sớm mà không quá bám vào mức 0%, và quan điểm cho rằng có thể sẽ đổi hướng đã xuất hiện. Phương án 'thực chất bằng 0' bằng cách hoàn lại phần 1% thông qua trợ cấp cũng đang nổi lên.

Trong chính phủ có quan điểm rằng nếu là 1%, thì chỉ cần trình dự luật liên quan tại kỳ họp Quốc hội bất thường mùa thu thì sẽ kịp thực hiện giảm thuế vào mùa xuân 2027. Tuy nhiên, việc bảo đảm nguồn tài chính vẫn là thách thức. Nếu đưa thuế suất tiêu dùng đối với thực phẩm về 0%, cần nguồn tài chính quy mô 5 nghìn tỷ yen mỗi năm, còn nếu là 1% thì cũng cần nguồn ở mức 4 nghìn tỷ yen mỗi năm. Có phương án không tăng phát hành trái phiếu chính phủ mới so với năm tài khóa trước để ứng phó, nhưng vì dựa trên giả định thu ngân sách tăng nhờ tăng trưởng kinh tế, tính khả thi vẫn còn bỏ ngỏ.

Xử lý ngân sách bổ sung

Các chính quyền qua các thời kỳ thường lập ngân sách bổ sung kèm biện pháp kinh tế hướng tới kỳ họp Quốc hội bất thường mùa thu. Tuy nhiên, một quan chức chính phủ cho biết với mùa thu năm 2026, nhiều khả năng sẽ không lập ngân sách bổ sung bao gồm gói kích thích kinh tế lớn. Từ năm tài khóa 2027 trở đi, ngân sách bổ sung cũng sẽ chỉ được xem xét trong trường hợp thực sự có tính cấp bách không thể tránh khỏi.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.