Mỹ - Iran đàm phán phương án ngừng bắn 60 ngày và rà phá mìn ở eo biển Hormuz

2026-05-26

Trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt giao tranh giữa Mỹ và Iran, một phương án đang được đưa ra là gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày và rà phá mìn ở eo biển Hormuz trong 30 ngày đầu tiên. Mục tiêu là khôi phục trạng thái để tàu thuyền của các nước có thể tự do đi lại như trước khi xảy ra xung đột quân sự.

Thảo luận ngừng bắn và dỡ bỏ cấm vận

Theo các nguồn ngoại giao Trung Đông nói với Nikkei, trong phương án thỏa thuận, Mỹ và Iran sẽ cam kết không tấn công lẫn nhau trong 60 ngày. Phạm vi ngừng bắn cũng bao gồm Lebanon. Mục tiêu là hoàn tất rà phá mìn vào khoảng 30 ngày sau khi ngừng chiến, qua đó mở lại eo biển Hormuz. Iran sẽ không thu phí quá cảnh qua eo biển này.

Nếu xác nhận Iran thực thi thỏa thuận, Mỹ sẽ xem xét dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Iran và giải phóng tài sản bị đóng băng. Trong thời gian ngừng bắn, hai bên sẽ thúc đẩy thảo luận về vấn đề hạt nhân, trong đó có cách xử lý uranium làm giàu cao.

Tổng thống Mỹ Trump ngày 25 đăng trên mạng xã hội rằng 'uranium làm giàu (bụi hạt nhân!) sẽ ngay lập tức được bàn giao cho Mỹ để phá hủy, hoặc sẽ được phá hủy tại chỗ hay ở một địa điểm thích hợp khác, phối hợp với Iran'.

Việc mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa rõ ràng

Iran đã trên thực tế phong tỏa eo biển Hormuz vào đầu tháng 3, khi xung đột quân sự bắt đầu. Nước này lập cơ chế phê duyệt riêng từng tàu và thu phí quá cảnh, đồng thời tiếp tục kiểm soát thực tế eo biển ngay cả sau thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào đầu tháng 4. Số tàu qua eo biển, từ khoảng 100 chiếc mỗi ngày trước xung đột, hiện chỉ còn vài chiếc.

Mỹ và Iran vẫn đang tiếp tục đàm phán để chốt nội dung thỏa thuận. Theo truyền thông Iran, Chủ tịch Quốc hội Qalibaf và Ngoại trưởng Araghchi ngày 25 đã thăm Qatar, một trong các nước trung gian.

Kết quả đàm phán vẫn khó lường. Một số thành viên Đảng Cộng hòa Mỹ và Israel cho rằng cần tránh một thỏa thuận vội vàng. Trong khi ông Trump ngày 23 tuyên bố thỏa thuận sẽ 'sớm được công bố', ông lại viết trên mạng xã hội ngày 24 rằng ông đã yêu cầu đoàn đàm phán phía Mỹ không vội ký kết. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Baghaei cũng nói trong họp báo ngày 25 rằng 'chưa đến lúc ký kết thỏa thuận'.

Cũng chưa rõ liệu quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz có thực sự được khôi phục hay không. Số lượng và vị trí các quả mìn mà Iran được cho là đã rải quanh eo biển chưa được làm rõ, và cũng có quan điểm cho rằng cần vài tháng mới có thể dọn sạch hoàn toàn.

Vào giữa tháng 5, Anh và Pháp đã thảo luận các nỗ lực mở lại eo biển với khoảng 40 quốc gia, trong đó có Nhật Bản. Từ phía Nhật, Bộ trưởng Quốc phòng Koizumi Shinjirō đã tham gia và thảo luận về các chiến dịch rà phá mìn, cùng những nội dung khác.

Ngày 25, ông Baghaei cho biết với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz rằng 'sẽ không yêu cầu phí quá cảnh'. Tuy nhiên, ông cũng lập luận rằng 'các dịch vụ được cung cấp sẽ có chi phí'. Giới chức được cho là đang tìm cách tránh hình thức thu phí quá cảnh tại các eo biển quốc tế bị luật pháp quốc tế cấm, và hợp thức hóa việc thu tiền dưới danh nghĩa khác.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.