Đàm phán Mỹ-Iran tiếp tục giằng co về vấn đề hạt nhân và eo Hormuz

2026-05-22

Đàm phán có thể tăng tốc qua vai trò trung gian Pakistan

Trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt giao tranh giữa Mỹ và Iran, hai bên vẫn đang giằng co. Hãng thông tấn sinh viên Iran ngày 21 cho biết khoảng cách giữa hai nước đã thu hẹp phần nào, nhưng sẽ không thể tiến xa hơn nếu Mỹ không từ bỏ cái mà họ gọi là 'cám dỗ chiến tranh'.

Iran được cho là đang xem xét đề xuất của Mỹ chuyển qua nước trung gian Pakistan. Theo Reuters, một quan chức Iran ngày 21 nói khoảng cách đã thu hẹp, song các bất đồng về làm giàu uranium và kiểm soát eo Hormuz vẫn rơi vào bế tắc. Tehran được xem là đang dùng vấn đề hạt nhân làm đòn bẩy để buộc Washington nhượng bộ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21, khi được hỏi liệu có sẵn sàng nhượng bộ phía Iran trong đàm phán hay không, nói với báo giới rằng 'chúng tôi đang đàm phán ngay lúc này. Hãy chờ xem điều gì xảy ra', cho thấy các cuộc thảo luận đang bước vào giai đoạn cuối. Theo truyền thông Iran, Tướng Munir, Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, dự kiến sớm thăm Iran, mở ra khả năng có thêm các điều chỉnh sâu hơn. Hôm 20, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Naqvi đã gặp Tổng thống Iran Pezeshkian và trao đổi về diễn biến mới nhất giữa Mỹ và Iran.

Vấn đề hạt nhân là điểm nghẽn lớn nhất

Trọng tâm đàm phán là chương trình hạt nhân của Iran. Đặc biệt, tranh cãi vẫn kéo dài quanh số uranium làm giàu cao đang có trên lãnh thổ Iran. Mỹ yêu cầu Tehran chuyển lượng uranium làm giàu cao có thể dùng cho vũ khí hạt nhân ra nước ngoài. Ông Trump ngày 21 nói rằng 'chúng tôi sẽ có được nó. Họ sẽ không được giữ nó'.

Về phía Iran, nước này được cho là đã đề xuất phương án pha loãng trong nước. Reuters ngày 21 dẫn lời hai quan chức Iran cho biết Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei đã chỉ thị không đưa uranium làm giàu cao ra nước ngoài. Trong tuyên bố cuối tháng 4, ông Khamenei nói người dân Iran coi công nghệ hạt nhân và tên lửa là tài sản quốc gia.

Ông Khamenei được cho là bị thương trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel và chưa xuất hiện trước công chúng. Tuy vậy, trong tháng 4, truyền thông đưa tin ông đang trong quá trình hồi phục và vẫn tham gia vào đàm phán với Mỹ. Bước sang tháng 5, xuất hiện thêm nhiều tin tức nói rằng Tổng thống Pezeshkian đã gặp ông.

Tăng cường kiểm soát eo Hormuz

Trong khi giữ lập trường không nhượng bộ về hạt nhân, Iran cũng đang xây dựng cơ chế kiểm soát hoạt động đi qua eo Hormuz, khu vực mà nước này có ảnh hưởng thực tế. Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư, hay PGSA, do Iran lập ra để kiểm soát luồng tàu qua eo biển, ngày 20 đã công bố trên mạng xã hội một bản đồ thể hiện khu vực quản lý.

Theo bản đồ, ranh giới phía tây là đường nối mũi đảo Qeshm của Iran với Umm Al Quwain ở phía bắc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, còn phía nam là đường nối núi Mubarak của Iran với Fujairah ở phía đông UAE. Fujairah là đầu mối quan trọng cho hoạt động xuất khẩu dầu của UAE. PGSA cho biết tàu đi qua eo biển phải phối hợp với cơ quan chức năng Iran, và mọi hành trình không được cấp phép đều là bất hợp pháp.

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio ngày 21 nói với báo giới rằng việc Iran thu phí đi qua eo Hormuz là 'hoàn toàn bất hợp pháp'. Ông cho biết Trung Quốc cũng phản đối việc thu phí, đồng thời nhấn mạnh rằng 'không có quốc gia nào trên thế giới ủng hộ một chế độ thu phí như vậy'. Ông cũng cho rằng nếu Iran thúc đẩy chính sách này, thỏa thuận sẽ khó đạt được. Cùng ngày, ông Trump nói việc thu phí là 'không nên. Đó là tuyến hàng hải quốc tế'.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.