Bản cáo bạch IPO của SpaceX nêu rõ mạng vệ tinh AI và kế hoạch lên sao Hỏa

2026-05-21

Vệ tinh AI và trung tâm dữ liệu ngoài không gian

Bản cáo bạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) mà SpaceX công bố ngày 20 nêu hàng loạt kế hoạch đặt trọng tâm vào không gian. CEO Elon Musk sẽ nhận 1 tỷ cổ phiếu của công ty nếu đạt được các mục tiêu như đưa 1 triệu người lên sao Hỏa.

Trong hồ sơ S-1, tương đương bản đăng ký chứng khoán tại Nhật Bản, SpaceX đã mô tả chi tiết hoạt động kinh doanh vốn trước đây còn hạn chế. Đáng chú ý nhất là ý tưởng xây dựng trung tâm dữ liệu ngoài không gian dành cho trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là một trong những mục tiêu huy động vốn từ IPO, với kế hoạch phóng vệ tinh tích hợp AI trước năm 2028.

Trung tâm dữ liệu ngoài không gian là mạng vệ tinh mang máy chủ AI lên quỹ đạo Trái Đất. Công ty cho biết trên mặt đất bị ràng buộc bởi hạ tầng điện, còn ngoài không gian pin mặt trời có thể phát điện 24 giờ mỗi ngày nên dễ duy trì vận hành liên tục hơn. SpaceX nói chỉ công ty này mới có thể triển khai quy mô lớn trong thời gian ngắn, đồng thời nêu rằng để bố trí vệ tinh có năng lực tính toán với tổng công suất 100 gigawatt sẽ cần phóng hàng nghìn lần mỗi năm và vận chuyển lên quỹ đạo khoảng 1 triệu tấn mỗi năm, trước khi khẳng định 'công ty có năng lực đó'.

Một trung tâm dữ liệu công suất 1 gigawatt cần lượng điện tương đương một nhà máy điện hạt nhân cỡ lớn, nên hiện vẫn được xếp vào nhóm cơ sở hạ tầng khổng lồ. SpaceX cho rằng nền tảng của AI, vốn đang phổ cập rất nhanh, sẽ chuyển lên không gian, qua đó đưa ra một tham vọng vượt xa mảng kinh doanh chủ lực hiện tại.

Cũng lên kế hoạch sản xuất trên Mặt Trăng và định cư sao Hỏa

Tuy nhiên, để hiện thực hóa kế hoạch này cần hoàn tất việc đưa tên lửa cỡ lớn Starship đang phát triển vào vận hành đầy đủ và sản xuất hàng loạt. Ngoài ra, các chip sẽ được phóng lên cũng phải được sản xuất hàng loạt tại nhà máy bán dẫn khổng lồ TerraFab đang được lên kế hoạch, cho thấy công ty sẽ phải vượt qua nhiều rào cản lớn.

Bản cáo bạch cũng đưa vào kế hoạch xây dựng mạng vệ tinh không chỉ dựa vào các vụ phóng từ Trái Đất mà còn tận dụng Mặt Trăng. Trước hết, công ty sẽ lập căn cứ trên Mặt Trăng và sản xuất vệ tinh cho AI ngay tại đó. SpaceX cho biết sẽ dùng 'mass driver', thiết bị gia tốc vật thể bằng lực điện từ, để đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái Đất một cách hiệu quả. Mass driver cũng là thuật ngữ xuất hiện trong các tác phẩm khoa học viễn tưởng như series Mobile Suit Gundam, và được giải thích trong mục 'glossary' ở đầu bản cáo bạch.

Việc đưa loài người ra sao Hỏa cũng nằm trong kế hoạch. SpaceX cho rằng thực trạng nhân loại chỉ tồn tại trên một hành tinh khiến nền văn minh dễ đối mặt với rủi ro sinh tồn không thể dự báo và kiểm soát ở quy mô hành tinh. Công ty nêu quan điểm rằng định cư sao Hỏa sẽ giúp nền văn minh mở rộng bền vững hơn.

Kế hoạch lên sao Hỏa cũng được đưa vào điều kiện thưởng của Musk. Bên cạnh cột mốc vốn hóa 7.5 nghìn tỷ USD (1190 nghìn tỷ yen), điều kiện còn là thành lập một thuộc địa của loài người trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu cư dân. Nếu đạt được, Musk sẽ nhận 1 tỷ cổ phiếu thưởng.

Có cả phát biểu của Musk

Ngay trang đầu của bản cáo bạch cũng đăng lời bình của chính Musk. Ông viết rằng 'Khi thức dậy vào buổi sáng, tôi muốn tin rằng tương lai sẽ tuyệt vời. Đó chính là bản chất của một nền văn minh đã vươn ra không gian. Tôi tin vào tương lai và cho rằng tương lai sẽ tốt hơn quá khứ. Tôi không nghĩ có điều gì phấn khích hơn việc lao vào không gian và du hành giữa các vì sao'.

Dù bản cáo bạch có nhiều câu chữ thoạt nhìn như viển vông, SpaceX đã phóng tên lửa thành công hơn 100 lần mỗi năm và xây dựng một mạng lưới khoảng 1 vạn vệ tinh liên lạc, qua đó tạo lập một doanh nghiệp liên quan cả đến an ninh toàn cầu. Công ty được cho là đang được định giá tới 2 nghìn tỷ USD, và mức định giá thực tế sẽ là bao nhiêu đang thu hút chú ý.

Nếu bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nhé.